This post is also available in: NL

Bekend uit de media:

Lipology Clinic te zien op RTL 4
Lipology Clinic te zien op NPO 1
Linda Magazine

De diagnose lipoedeem

De eerste stap naar een goede behandeling is het herkennen van de aandoening en het (laten) stellen van de diagnose. Lipoedeem laat zich echter niet altijd makkelijk in een hokje plaatsen. Het is géén zwart-witverhaal, maar eerder een spectrum van klachten die per vrouw verschillen in type, ernst en beleving. Juist omdat de klachten zo uiteen kunnen lopen, wordt lipoedeem nog vaak over het hoofd gezien zelfs door zorgprofessionals. 

Signalen

Hoe herken je lipoedeem?

Lipoedeem herken je aan symmetrische vetophopingen op de benen of armen die pijnlijk zijn bij aanraking en niet reageren op afvallen. De voeten en handen blijven slank, het typische cuff sign.

De ophopingen zitten altijd aan beide zijden van het lichaam. Afvallen heeft weinig tot geen effect op de aangedane zones, wat lipoedeem duidelijk onderscheidt van overgewicht.

Twijfel je of jouw klachten passen bij lipoedeem? Bekijk de checklist hieronder.

Desktop rechter factcard:

  • Treft bijna uitsluitend vrouwen
  • Klachten beginnen vaak rond de puberteit
  • Diagnose op basis van lichamelijk onderzoek, geen scan of bloedtest
Lipoedeem types: waar zit lipoedeem?

Klachten checklist

Herken je deze signalen van lipoedeem?

Lipoedeem heeft een herkenbaar patroon. De volgende signalen komen bij de meeste patiënten voor:

Symptomen herkennen

Vroege tekenen van lipoedeem

De meest uitgebreide lipoedeem zelftest

12 vragen. Direct uitslag.

Gratis. Anoniem. 2 minuten.

Diagnose en behandelindicatie

Herkenning maakt het verschil

We horen het vaak: “Waarom heeft niemand dit eerder gezegd?” Lipoedeem wordt helaas regelmatig verward met overgewicht of lymfoedeem, waardoor veel vrouwen jarenlang zonder diagnose rondlopen. Vroegtijdige herkenning helpt om verdere klachten te voorkomen en geeft ruimte voor behandeling.

Twijfel je of je lipoedeem hebt? Lees hier hoe je lipoedeem kunt herkennen

Wanneer wijzen klachten sterk op lipoedeem?

Niet elke vorm van zware benen of vetophoping is lipoedeem. Een combinatie van de volgende kenmerken maakt de kans op lipoedeem aanzienlijk groter.
De combinatie van symmetrie, pijn bij aanraking en geen reactie op afvallen is kenmerkend voor lipoedeem. Dit is geen gevolg van een ongezonde levensstijl. Lipoedeem is een medische aandoening met een vermoedelijk genetische aanleg, die vrijwel uitsluitend vrouwen treft. Hoe meer van deze punten je herkent, hoe meer het de moeite waard is om dit te laten onderzoeken.
Lipoedeem wordt nog regelmatig niet herkend, ook niet door huisartsen. De klachten worden soms toegeschreven aan overgewicht, een ongezonde leefstijl of lymfoedeem. Kenmerkend verschil: bij overgewicht verdeelt het vet zich over het hele lichaam en verdwijnt het bij gewichtsverlies. Bij lipoedeem blijft het vet in de aangedane zones, ongeacht dieet of beweging. Vrouwen met lipoedeem lopen daardoor gemiddeld jaren met klachten voordat de juiste diagnose wordt gesteld.

Eerlijkheid

Wanneer is het waarschijnlijk iets anders?

Zware of pijnlijke benen kunnen ook andere oorzaken hebben. Het is belangrijk de mogelijkheden goed te onderscheiden, omdat de aanpak per aandoening verschilt.
Bij lymfoedeem hoopt vocht zich op door een verstoorde afvoer van lymfevloeistof. De zwelling is vaak asymmetrisch en betreft ook de voeten of handen. In een vroeg stadium kun je putjes drukken in de zwelling, het zogenoemde pitting oedeem. Bij lipoedeem is dit niet het geval en blijven de voeten slank.
Bij overgewicht neemt vet toe over het hele lichaam, inclusief buik en gezicht. Het reageert op afvallen. Bij lipoedeem is de vetophoping symmetrisch op de ledematen en verdwijnt niet door dieet of sport. Toch kunnen overgewicht en lipoedeem naast elkaar voorkomen.
Veneus oedeem ontstaat door slecht functionerende aders. De zwelling zit voornamelijk rond de enkels en neemt af bij het omhooghouden van de benen. Huidverkleuringen en spataderen zijn aanvullende signalen.
Lipohypertrofie is een lokale toename van onderhuids vet zonder de pijn en drukgevoeligheid die kenmerkend zijn voor lipoedeem. Het vet reageert bij lipohypertrofie wel op afvallen, wat bij lipoedeem niet het geval is.
Cellulite is een cosmetisch verschijnsel met een sinaasappelstructuur van de huid. Cellulitis is een bacteriële huidinfectie met roodheid en warmte. Lipoedeem is een chronische medische aandoening met pijnlijk, symmetrisch vetweefsel. Deze drie worden regelmatig met elkaar verward.

Vergelijking

Lipoedeem, lymfoedeem of overgewicht: wat is het verschil?

Een overzicht van de drie meest voorkomende oorzaken van dikke of pijnlijke benen bij vrouwen.
KenmerkLipoedeem (groen)Lymfoedeem (grijs)Overgewicht (grijs)
SymmetrieAltijd symmetrischVaak asymmetrischDiffuus
Voeten en handenSlank, cuff signGezwollenVergroot
Pijn bij aanrakingJa, kenmerkendZeldenNee
Reactie op afvallenNauwelijksGeen effect op vetJa
Pitting oedeemNeeJa, beginstadiumNee
Snel blauwe plekkenJaNeeNee

De pittingtest: doe het zelf in 30 seconden

Druk met je duim gedurende 30 seconden stevig in het dikste deel van je onderbeen of enkel. Laat los en bekijk het resultaat.

  • Blijft er een putje achter: dit wijst op pitting oedeem, kenmerkend voor lymfoedeem of vochtophoping door een andere oorzaak.
  • Geen putje: het weefsel veert terug, wat beter past bij lipoedeem vet.

De pittingtest geeft een eerste indicatie en is geen vervanging voor een medische beoordeling.
Lipoedeem wordt nog regelmatig niet herkend, ook niet door huisartsen. De klachten worden soms toegeschreven aan overgewicht, een ongezonde leefstijl of lymfoedeem. Kenmerkend verschil: bij overgewicht verdeelt het vet zich over het hele lichaam en verdwijnt het bij gewichtsverlies. Bij lipoedeem blijft het vet in de aangedane zones, ongeacht dieet of beweging. Vrouwen met lipoedeem lopen daardoor gemiddeld jaren met klachten voordat de juiste diagnose wordt gesteld.

Video

Heb ik lipoedeem? (3 signalen)

Twijfel je of je lipoedeem hebt? Let dan op deze drie signalen. Dermatoloog Anne-Berthe Halk legt uit welke drie kenmerken wijzen op lipoedeem en wanneer het verstandig is om je klachten te laten beoordelen. Hoe eerder je duidelijkheid hebt, hoe beter.

Diagnose bij de arts

Hoe stelt een arts de diagnose bij lipoedeem?

Er bestaat geen bloedtest of scan voor lipoedeem. De diagnose wordt gesteld op basis van lichamelijk onderzoek en het klachtenpatroon. De ervaring van de behandelend arts is hierbij essentieel, omdat lipoedeem nog regelmatig niet wordt herkend.

Het diagnoseproces bij Lipology

Anamnese en klachtengeschiedenis

De arts vraagt naar het verloop van de klachten, familiaire belasting, hormonale momenten waarop klachten begonnen of verergerd zijn en de impact op het dagelijks leven.

Lichamelijk onderzoek

De arts beoordeelt de vetverdeling, symmetrie, huidstructuur en drukgevoeligheid. Er wordt gelet op het cuff sign en op de aanwezigheid van pitting oedeem om lymfoedeem uit te sluiten.

Uitsluiten van andere aandoeningen

Veneus oedeem, lymfoedeem en overgewicht worden systematisch uitgesloten op basis van de bevindingen en het klachtenpatroon.

Diagnose en advies op maat

Op basis van de bevindingen stelt de arts een diagnose en bespreekt de mogelijke vervolgstappen, van conservatieve begeleiding tot liposuctie.

WEL een consult overwegen:

NOG NIET direct urgent:

Dikke benen: oorzaken & behandeling

Behandeling

Wat kun je doen als je lipoedeem hebt?

Lipoedeem is een chronische, progressieve aandoening. Dat betekent dat de klachten bij veel vrouwen in de loop van de tijd toenemen. Vroege herkenning en de juiste begeleiding helpen om verergering zoveel mogelijk te beperken.
Tumescente liposuctie is op dit moment de meest effectieve behandeling om het afwijkende vetweefsel te verminderen. De ingreep vindt plaats onder plaatselijke verdoving, waardoor de lymfevaten gespaard blijven. Dit is de enige techniek die wordt aanbevolen in de Nederlandse richtlijn voor lipoedeem. Niet elke liposuctiemethode is geschikt voor lipoedeem. Specialistische kennis van de aandoening is vereist.
Conservatieve behandeling richt zich op het beheersen van klachten zonder operatieve ingreep. Denk aan compressietherapie met therapeutische elastische kousen, bewegingsprogramma’s en oedeemtherapie. Deze aanpak lost het lipoedeem vet niet op, maar kan de klachten verlichten en verdere progressie helpen vertragen.
Bij milde klachten zonder duidelijke beperking van het dagelijks functioneren kan een conservatieve aanpak passend zijn. De arts beoordeelt dit op basis van het stadium en de individuele situatie. Een persoonlijk consult geeft duidelijkheid over welke aanpak bij jou past.

Zij zijn er voor jou

Onze artsen

Onze dermatologen en liposuctieartsen combineren meer dan 30 jaar ervaring in vetbehandelingen.

Drs. Halk

Dermatoloog · Oprichter Lipology Clinic

Dokter Halk is expert op het gebied van zowel medische als cosmetische behandelingen van de huid en de onderhuidse weefsels.
Lees verder

Drs. Habbema

Dermatoloog · Medisch adviseur

Loek Habbema is autoriteit op het gebied van vetbehandelingen met meer dan 30 jaar ervaring.
Lees verder

Dr. Bakker

Dermatoloog

Christiaan Bakker is een ervaren dermatoloog met een specialisatie in lipoedeem en lymfoedeem.
Lees verder

Drs. van Seventer

Liposuctiearts

Drs. Iteke van Seventer is liposuctiearts bij Lipology Clinic met ervaring in dermatologie en  maatschappelijke en preventieve gezondheid.
Lees verder

Erkende expertise

Samenwerking met hét lipoedeem-expertisecentrum van Nederland

Wij werken samen met het ECL in ziekenhuis Nij Smellinghe, het enige door VWS erkende expertisecentrum voor lymf- en lipoedeem in Nederland.

Het ECL is het nationale expertisecentrum voor lymf- en lipoedeem, onderdeel van ziekenhuis Nij Smellinghe en aangesloten bij het European Reference Network (ERN). Patiënten uit heel Nederland komen hier voor gespecialiseerde zorg.

Onze BIG-geregistreerde artsen, onder wie dermatologen, zijn specifiek geschoold in de behandeling van lipoedeem. Eén van hen is ook werkzaam bij het ECL Drachten, wat de samenwerking direct verbindt.

Onze behandeling volgt de landelijke medische richtlijn lipoedeem (NVDV, 2014). Zo weet je zeker dat je zorg aansluit op de nieuwste wetenschappelijke inzichten en medische standaarden.

Veelgestelde vragen
over lipoedeem diagnose

Lipoedeem in de benen herken je aan symmetrisch dikke benen die pijnlijk zijn bij aanraking. De voeten blijven slank, het cuff sign. Het vet reageert niet op afvallen en blauwe plekken ontstaan snel. De klachten verergeren vaak bij warmte of aan het einde van de dag.
Het cuff sign is het abrupte verschil tussen het gezwollen gedeelte van het been of de arm en de slanke voet of hand. Bij lipoedeem stopt het vet scherp bij de enkel of pols. Dit is een van de meest specifieke diagnostische signalen en helpt om lipoedeem te onderscheiden van lymfoedeem.
Er zijn aanwijzingen dat genetische factoren een rol spelen. Lipoedeem komt regelmatig bij meerdere familieleden voor. Hormonen spelen ook een rol: de klachten beginnen of verergeren vaak tijdens de puberteit, zwangerschap of de overgang.
Bij lymfoedeem hoopt vocht zich op door een verstoorde lymfeafvoer. De zwelling treft ook de voeten en handen en is vaak asymmetrisch. In een vroeg stadium kun je putjes drukken in de zwelling, pitting oedeem. Bij lipoedeem gaat het om vetweefsel, de voeten blijven slank en er is geen pitting oedeem.
Ja. Lipoedeem en overgewicht kunnen naast elkaar bestaan. Een arts kan beoordelen welk deel van de klachten aan lipoedeem toe te schrijven is en welk deel samenhangt met gewichtstoename.
Tijdens het informatiespreekuur bespreekt een gespecialiseerde arts jouw klachtengeschiedenis en voert een lichamelijk onderzoek uit. Er wordt gekeken naar vetverdeling, symmetrie, drukgevoeligheid en het cuff sign. Op basis hiervan geeft de arts een eerste beoordeling en advies over de vervolgstappen.
Vergoeding is afhankelijk van de zorgverzekeraar en de individuele situatie. In sommige gevallen wordt een deel van de behandeling vergoed. Dit wordt besproken tijdens het informatiegesprek op basis van jouw specifieke situatie.
De gemiddelde wachttijd voor een informatiespreekuur bij Lipology Clinic is 2 tot 3 weken. Je kunt een afspraak plannen via de website of telefonisch. Lipology Clinic is gevestigd in Amsterdam.
Kosten: € 80 | Vrijblijvend | Geen behandelverplichting. Tijdens het informatiespreekuur bespreekt een gespecialiseerde arts jouw klachten, voert een lichamelijk onderzoek uit en geeft advies over de diagnose en mogelijke behandeling.

Volgende stap

Wil je weten of jij
lipoedeem hebt?

Tijdens een informatiespreekuur beoordeelt een gespecialiseerde arts jouw klachten en geeft eerlijk advies over de diagnose en de mogelijke vervolgstappen.

Download de brochure

Laat jouw e-mailadres achter en download direct daarna de brochure over lipoedeem. Hierin vind je onder andere alles over de behandeling, de resultaten en de kosten.

Inhoud medisch gecontroleerd

Deze pagina is beoordeeld op medische juistheid door Drs. Halk, arts bij Lipology Clinic.
De inhoud wordt regelmatig geactualiseerd volgens de laatste medische inzichten.

Twijfel je of jouw klachten passen bij lipoedeem?

Veel vrouwen herkennen zware of pijnlijke benen, maar weten niet of het lipoedeem is. Met deze korte zelftest (2 minuten) ontdek je vrijblijvend of jouw klachten overeenkomen met lipoedeem. De test is opgesteld door onze specialisten.

100% anoniem · Geen gegevens nodig · Resultaat in 2 minuten