Bekend uit de media:

Lipology Clinic te zien op RTL 4
Lipology Clinic te zien op NPO 1
Linda Magazine

Lipoedeem enkels

Waar bij (lymf)oedeem sprake is van zwelling door vocht, gaat het bij lipoedeem om zwelling door vet. Dit vet is zeer hardnekkig; gewichtsverlies heeft er weinig tot geen invloed op. Over de exacte oorzaak van lipoedeem bestaat nog geen duidelijkheid. Wel is bekend waar vetophopingen bij lipoedeem zich voornamelijk concentreren. Maar kan lipoedeem de enkels ook aantasten? Wat zijn de symptomen? Verdwijnen de zwellingen vanzelf weer, en zo niet, welke behandelmogelijkheden zijn er?

Waar bij (lymf)oedeem sprake is van zwelling door vocht, gaat het bij lipoedeem om zwelling door vet. Dit vet is zeer hardnekkig; gewichtsverlies heeft er weinig tot geen invloed op. Over de exacte oorzaak van lipoedeem bestaat nog geen duidelijkheid. Wel is bekend waar vetophopingen bij lipoedeem zich voornamelijk concentreren. Maar kan lipoedeem de enkels ook aantasten? Wat zijn de symptomen? Verdwijnen de zwellingen vanzelf weer, en zo niet, welke behandelmogelijkheden zijn er?

Signalen

Hoe herken je lipoedeem op de enkels?

Lipoedeem op de enkels herken je aan een symmetrische vetophoping die abrupt stopt boven de enkelknobbels, terwijl de voeten slank blijven. Dit scherpe verschil, het cuff sign, is een van de meest specifieke diagnostische signalen. Het vet reageert niet op afvallen en is vaak pijnlijk bij aanraking.

Wil je weten of jouw klachten overeenkomen? Bekijk de checklist hieronder.

Verantwoord Zonnen Lipoedeem

Klachten checklist

Hoe kun je lipoedeem op de enkels herkennen?

Kenmerkend voor lipoedeem op de benen is dat de zwellingen vaak abrupt stoppen boven de enkelknobbels. Het lijkt dan alsof je strakke boeien om je enkels hebt gehad. Om die reden wordt dit ook wel cuff sign genoemd. De voeten blijven in de regel slank (cuff sign); alleen bij lipo-lymfoedeem kunnen ze meedoen. Verder zijn de zwellingen symmetrisch (dus op beide benen aanwezig) en kunnen ze zorgen voor vermoeidheid, overgevoeligheid en pijn.

Lees meer over het herkennen van lipoedeem: lipoedeem herkennen.

Symptomen herkennen

Vroege tekenen van lipoedeem op de enkels

Herken je 3 of meer van deze klachten?

Doe nu de meest uitgebreide lipoedeem zelftest van Nederland. De test bestaat uit 12 vragen over uiterlijk, klachten, medische geschiedenis en dagelijkse impact. Op basis van je antwoorden krijg je direct een uitslag en advies. Gratis, anoniem en gebaseerd op de Nederlandse richtlijn lipoedeem.

Gratis. Anoniem. 2 minuten.

Lipoedeem en de enkels

Kan lipoedeem de enkels aantasten?

Waar lipoedeem zit is afhankelijk van het type lipoedeem:

Voornamelijk de heupen en billen, maar vaak ook op de bovenbenen.

Van de billen tot aan de knieën.

Vanaf de billen tot net boven de enkels.

Armen

Alleen de onderbenen (zeldzaam).

Lipoedeem rond de enkels komt dus voor bij type III en V.

Zijn alleen de enkels (en eventueel de voeten) dik? Dan is er waarschijnlijk geen sprake van lipoedeem maar van zwelling door vocht. 

Eerlijkheid

Wanneer is het waarschijnlijk iets anders?

Dikke enkels en onderbenen kunnen ook andere oorzaken hebben. Hieronder staan de meest voorkomende alternatieven.

Bij lymfoedeem hoopt weefselvocht zich op doordat het lymfesysteem niet goed functioneert. Een belangrijk verschil met lipoedeem: bij lymfoedeem zwelt de voet wel mee. In een vroeg stadium kun je putjes drukken in de zwelling (pitting oedeem). Lymfoedeem kan eenzijdig voorkomen, lipoedeem is vrijwel altijd symmetrisch.

Bij algemeen overgewicht nemen benen en enkels in omvang toe, maar de vetophoping is diffuus verdeeld over het hele lichaam. Lipohypertrofie, een plaatselijke toename van normaal vetweefsel, lijkt op lipoedeem maar gaat niet gepaard met pijn of gevoeligheid bij aanraking.

Vochtophoping door hart- of nierproblemen veroorzaakt zwelling die vaak aan het einde van de dag erger is en na rust afneemt. De zwelling is indrukbaar (pitting) en treft doorgaans beide enkels en voeten.

Bij een verminderde werking van de aders in de benen kan vocht ophopen rond de enkels. Dit geeft zwelling die ’s avonds erger is en na een nacht slapen afneemt. De voeten zijn hierbij ook betrokken.

Cellulite (sinaasappelhuid) is een cosmetische verandering van de huid en geen aandoening. Cellulitis is een bacteriële huidinfectie met roodheid, warmte en pijn. Beide worden regelmatig verward met lipoedeem, maar hebben een andere oorzaak en een ander behandeltraject.

Vergelijking

Lipoedeem, vetophoping of overgewicht?
Herken het verschil

De drie aandoeningen lijken op elkaar, maar hebben duidelijke verschillen die bij lichamelijk onderzoek zichtbaar zijn.

LipoedeemLymfoedeemOvergewicht
SymmetrieAltijd symmetrischVaak eenzijdigSymmetrisch
Voeten betrokkenNee, voeten blijven slankJa, voeten zwellen meeSoms
Pijn bij aanrakingJa, kenmerkendZeldenNee
Reactie op afvallenNauwelijksNiet van toepassingJa
Pitting oedeemNeeJa, in vroeg stadiumSoms

Pittingtest

Druk dertig seconden met je duim op de huid van je onderbeen of enkel. Laat los en kijk wat er gebeurt.

Positief (putje blijft zichtbaar): dit wijst op vochtophoping, zoals bij lymfoedeem of hartfalen. Dit is geen typisch teken van lipoedeem.

Negatief (huid veert terug): bij lipoedeem blijft er geen putje achter. Het weefsel is vast en springt terug.

De pittingtest is een eenvoudige eerste indicatie, maar geen vervanging voor een medische beoordeling.

Het Stemmer sign is een klinisch teken waarbij de arts probeert een huidplooi op te tillen aan de basis van de tweede teen. Als dit niet lukt, is het Stemmer sign positief, wat wijst op lymfoedeem. Bij lipoedeem is het Stemmer sign negatief: de huidplooi is normaal op te tillen. Dit onderscheid helpt artsen bij het differentiëren tussen beide aandoeningen.

Video

Lipoedeem in armen, buik en knieën

Lipoedeem zit niet alleen in de benen. Ook armen, buik en knieën kunnen aangedaan zijn.

Drs. Iteke van Seventer bespreekt de minder bekende locaties van lipoedeem en hoe je ze herkent.

Diagnose bij de arts

Hoe stelt een arts de diagnose bij lipoedeem op de enkels?

Er bestaat geen bloedtest of scan voor lipoedeem. De diagnose wordt gesteld op basis van lichamelijk onderzoek en het klachtenpatroon. De ervaring van de behandelend arts is hierbij essentieel, omdat lipoedeem regelmatig wordt verward met andere aandoeningen.

Het diagnoseproces bij Lipology

Anamnese en klachtengeschiedenis

De arts vraagt naar het verloop van de klachten, wanneer ze begonnen, of er familieleden zijn met vergelijkbare klachten, en welke behandelingen al zijn geprobeerd. Hormonale momenten zoals puberteit, zwangerschap of menopauze zijn relevant.

Lichamelijk onderzoek

De arts beoordeelt de verdeling van het vetweefsel, de aanwezigheid van het cuff sign, de gevoeligheid bij aanraking en de consistentie van het weefsel. De pittingtest en het Stemmer sign worden uitgevoerd om lymfoedeem te onderscheiden.

Uitsluiten andere aandoeningen

Op basis van het onderzoek worden alternatieve verklaringen zoals lymfoedeem, veneuze insufficiëntie of overgewicht beoordeeld en zo nodig uitgesloten.

Diagnose en advies op maat

De arts stelt een diagnose en bespreekt welke behandelstap passend is, afhankelijk van het stadium en de ernst van de klachten.

Wanneer is actie zinvol, wanneer nog niet?

Wel aangewezen om te handelen
Nog niet direct nodig
Liposuctie enkels met Tumescent Techniek

Behandeling

Hoe ziet de behandeling van lipoedeem rond de enkels eruit?

Door in een zo vroeg mogelijk stadium te beginnen met behandeling en het aanpassen van de levensstijl, kan verergering grotendeels voorkomen worden. Dat geldt ook bij lipoedeem rond de enkels. Lipology Clinic is gespecialiseerd in tumescente liposuctie bij lipoedeem, de lymfesparende techniek die de richtlijn adviseert om het hardnekkige vet te verwijderen. Deze behandeling voeren we uit onder plaatselijke verdoving. Onze artsen behandelen de onderbenen en enkels regelmatig. Veel vrouwen ervaren daarna minder pijn en een slanker onderbeen. Hoe een resultaat eruit kan zien, zie je bij de foto’s van lipoedeem voor en na. Het resultaat verschilt per persoon.

Lees ook meer over de andere behandelingen bij lipoedeem.

Lipoedeem is een chronische aandoening, wat betekent dat het niet vanzelf weggaat. Bij sommige patiënten met lipoedeem stadium 1 stabiliseert de aandoening en zijn er slechts milde klachten. Maar lipoedeem is progressief, dus bij de meeste patiënten zullen de klachten na verloop van tijd verergeren. Zij komen dan in lipoedeem stadium 2 terecht, dat als onomkeerbaar wordt beschouwd. Als de aandoening in lipoedeem stadium 3 gepaard gaat met lymfoedeem (zwelling door vocht), spreken we van lipo-lymfoedeem.

Tumescente liposuctie (liposuctie onder plaatselijke verdoving met een verdovingsvloeistof) is de enige behandeling die het lipoedeem vetweefsel daadwerkelijk kan verminderen. Bij lipoedeem op de enkels en onderbenen vereist dit specifieke ervaring, omdat dit gebied technisch complex is. De artsen bij Lipology Clinic zijn ervaren in de behandeling van de onderbenen en enkels, een zone die in andere klinieken soms wordt overgeslagen.

Compressietherapie (het dragen van steunkousen) en manuele lymfedrainage kunnen de klachten verlichten en vochtophoping verminderen. Deze behandelingen verwijderen het vetweefsel niet, maar kunnen het dagelijks functioneren verbeteren en de progressie vertragen.

Liposuctie is niet in alle situaties de juiste stap. Een arts beoordeelt of de gezondheid, het stadium van de aandoening en de verwachtingen passen bij een behandeling. Soms is een periode van conservatieve behandeling eerst zinvol.

Zij zijn er voor jou

Onze artsen

Onze dermatologen en liposuctieartsen combineren meer dan 30 jaar ervaring in vetbehandelingen.

Drs. Halk

Dermatoloog · Oprichter Lipology Clinic

Dokter Halk is expert op het gebied van zowel medische als cosmetische behandelingen van de huid en de onderhuidse weefsels.
Lees verder

Drs. Habbema

Dermatoloog · Medisch adviseur

Loek Habbema is autoriteit op het gebied van vetbehandelingen met meer dan 30 jaar ervaring.
Lees verder

Drs. Christiaan Bakker

Dermatoloog

Christiaan Bakker is een ervaren dermatoloog met een specialisatie in lipoedeem en lymfoedeem.
Lees verder

Drs. Van Seventer

Liposuctiearts

Drs. Iteke van Seventer is liposuctiearts bij Lipology Clinic, gespecialiseerd in lipoedeem en met jarenlange medische ervaring.
Lees verder

Specialistische expertise in lipoedeem

Samenwerking met het Expertisecentrum Lymfovasculaire Geneeskunde (ECL)

Lipology Clinic is gespecialiseerd in de diagnostiek en behandeling van lipoedeem. Vanuit onze expertise werken wij samen met het Expertisecentrum Lymfovasculaire Geneeskunde (ECL) van ziekenhuis Nij Smellinghe in Drachten.

Het ECL is het nationale expertisecentrum voor lymfovasculaire aandoeningen, waaronder lymfoedeem en lipoedeem. Het is onderdeel van ziekenhuis Nij Smellinghe en aangesloten bij het European Reference Network (ERN). Patiënten uit heel Nederland komen hier voor gespecialiseerde zorg.

Het ECL vervult een belangrijke rol als tertiair verwijzingscentrum voor complexe lymfovasculaire problematiek. Deze samenwerking draagt bij aan kennisuitwisseling, multidisciplinaire afstemming en passende zorg voor patiënten met lipoedeem.

Meer over het ECL Nij Smellinghe

Onze BIG-geregistreerde artsen, onder wie dermatologen, zijn specifiek geschoold in de behandeling van lipoedeem. Eén van hen is ook werkzaam bij het ECL Drachten, wat de samenwerking direct verbindt.

Onze behandeling volgt de landelijke medische richtlijn lipoedeem (NVDV, 2014). Zo weet je zeker dat je zorg aansluit op de nieuwste wetenschappelijke inzichten en medische standaarden.

Veelgestelde vragen over lipoedeem rond de enkels

De scherpe overgang net boven de enkel: het lipoedeemvet stopt abrupt en de voet blijft slank, alsof er een manchet om de enkel zit. Hetzelfde zie je bij de pols als de armen zijn aangedaan. Het is een van de duidelijkste signalen van lipoedeem.

Omdat lipoedeem het onderhuidse vet van de benen treft, niet dat van de voeten. Waarom het weefsel precies daar ophoudt is niet bekend; het patroon is wel zo kenmerkend dat artsen het gebruiken bij de diagnose.

Nee. Dikke enkels komen ook door vocht (dan zwellen de voeten mee en blijft er een putje achter bij drukken), door aanleg of door overgewicht.Bij lipoedeem zijn beide enkels even dik, doet aanraking pijn en blijven de voeten slank.

Het lipoedeemweefsel rond de enkel is gevoelig voor druk en wrijving: schoenen, sokken met een strak boord of lang staan geven pijn. Ook kan de huid daar sneller blauwe plekken krijgen.

Ja. De enkels en onderbenen zijn een lastig gebied dat niet elke kliniek behandelt; onze artsen hebben er ruime ervaring mee. Tumescente liposuctie verwijdert het vet en kan de overgang naar de voet weer natuurlijk maken.Het resultaat verschilt per persoon.

Vocht: zwelling neemt overdag toe, de voet doet mee en een putje blijft staan. Lipoedeem: de hele dag even dik, slanke voet, pijn bij aanraking, geen putje. Beide tegelijk komt voor; de arts maakt het onderscheid tijdens het onderzoek.

Het informatiespreekuur is vrijblijvend en brengt geen behandelverplichting met zich mee. De actuele wachttijd zie je bij het plannen van je afspraak. Het spreekuur vindt plaats bij Lipology Clinic in Amsterdam.

Volgende stap

Meer weten over lipoedeem rond de enkels?

Voor diagnostiek, behandeling en advies van lipoedeem rond de enkels en elders op het lichaam kun je terecht bij Lipology Clinic. Neem contact op of maak meteen een afspraak voor een persoonlijk consult, zodat we kunnen bekijken wat we voor jou kunnen betekenen.

Gratis. Zonder naam of e-mail.

Download de brochure

Laat jouw e-mailadres achter en download direct daarna de brochure over lipoedeem. Hierin vind je onder andere alles over de behandeling, de resultaten en de kosten.

Inhoud medisch gecontroleerd

Deze pagina is beoordeeld op medische juistheid door Drs. Halk, arts bij Lipology Clinic. De inhoud wordt regelmatig geactualiseerd volgens de laatste medische inzichten.

Twijfel je of jouw klachten passen bij lipoedeem?

Veel vrouwen herkennen zware of pijnlijke benen, maar weten niet of het lipoedeem is. Met deze korte zelftest (2 minuten) ontdek je vrijblijvend of jouw klachten overeenkomen met lipoedeem. De test is opgesteld door onze specialisten.

100% anoniem · Geen gegevens nodig · Resultaat in 2 minuten