Bekend uit de media:
Bekend uit de media:
Lipoedeem stadium 4
Lipoedeem is een chronische en progressieve aandoening waarbij meestal wordt gesproken over drie stadia. Indien lipoedeem stadium 3, waarbij er sprake is van grote overhangende vetophopingen, gepaard gaat met lymfoedeem (oedeem door vocht), dan wordt er gesproken van lipo-lymfoedeem. Dit gevorderde stadium wordt soms ook wel lipoedeem stadium 4 genoemd. Hieronder vertellen we wat meer over het vierde stadium van lipoedeem herkennen, waarom het lymfesysteem wordt aangetast, en welke behandelmogelijkheden er zijn.
Lipoedeem is een chronische en progressieve aandoening waarbij meestal wordt gesproken over drie stadia. Indien lipoedeem stadium 3, waarbij er sprake is van grote overhangende vetophopingen, gepaard gaat met lymfoedeem (oedeem door vocht), dan wordt er gesproken van lipo-lymfoedeem. Dit gevorderde stadium wordt soms ook wel lipoedeem stadium 4 genoemd. Hieronder vertellen we wat meer over het vierde stadium van lipoedeem herkennen, waarom het lymfesysteem wordt aangetast, en welke behandelmogelijkheden er zijn.
Swipe →
Signalen
Lipoedeem stadium 4 herken je aan ernstige vetophopingen in combinatie met duidelijke zwelling door vochtophoping, ook in gebieden zoals de enkels en voeten die bij eerder stadia nog niet waren aangetast. De symmetrie die kenmerkend is voor lipoedeem kan in dit stadium deels verdwijnen.
In de eerdere stadia van lipoedeem blijft het lymfesysteem, het netwerk van lymfevaten en lymfeklieren dat vocht uit het lichaam afvoert, doorgaans intact. In stadium 4 is dat veranderd. Het overtollige vetweefsel heeft het lymfesysteem dusdanig belast dat het permanent beschadigd is geraakt. Dit leidt tot een combinatie van lipoedeem en lymfoedeem, vandaar de term lipo-lymfoedeem.
Klachten checklist
Het individuele beloop van lipoedeem is onvoorspelbaar, en het is geen gegeven dat elke patiënt met lipoedeem ooit in het vierde stadium terecht komt. Het kan echter zijn dat de ophopingen van het lipoedeem vet in de loop der tijd het lymfesysteem blokkeren of beschadigen. Dit belemmert de afvoer van lymfevocht, wat kan resulteren in:
Zwelling over het volledige onderlichaam
Ook in gebieden die voorheen niet door lipoedeem waren aangetast, zoals de enkels en de voeten, kunnen als gevolg van inadequate vochtafvoer zwellingen optreden.
Een onevenredige verdeling van het abnormale vetweefsel
In eerdere stadia van lipoedeem is de vetverdeling symmetrisch; de linkerzijde is in dezelfde mate aangetast als de rechterzijde. In lipoedeem stadium 4 kan er asymmetrie optreden, waardoor bijvoorbeeld het ene been zwaarder wordt dan het andere. Dit kan de mobiliteit van de patiënt verder belemmeren.
De overige symptomen van lipoedeem stadium 4 zijn gelijk aan lipoedeem stadium 3.
De klachten in stadium 4 omvatten zowel de symptomen van eerdere stadia als nieuwe kenmerken die samenhangen met de lymfatische schade.
Symptomen herkennen
Doe de zelftest om een eerste inschatting te krijgen van jouw klachten.
Gratis. Anoniem. 2 minuten.
Lymfesysteem aangetast
Het lymfesysteem, ook wel lymfevatenstelsel of lymfatisch systeem genoemd, bestaat uit lymfeklieren, lymfevaten en lymfebanen en is van cruciaal belang voor het afvoeren van vocht uit het lichaam. Als er te veel weefselvocht aanwezig is of als het lymfestelsel het vocht onvoldoende af kan voeren ontstaat lymfoedeem.
Onvoldoende afvoer ontstaat bijvoorbeeld doordat het lymfestelsel niet 100% goed is aangelegd (primair lymfoedeem), beschadigd is (secundair lymfoedeem) zoals na een operatie, of bij te weinig bewegen (dependency). Iedere lipoedeempatiënt kan bijkomend last hebben van lymfoedeem. Bij ernstig lipoedeem zorgt het overtollige vetweefsel zelf voor een langdurige extra belasting op het hele lichaam, en dus ook op het lymfesysteem. In de loop der jaren kan het lymfesysteem dusdanig overbelast raken dat het permanent beschadigt raakt. Dit noemen we dan lipo-lymfoedeem.
Het lymfesysteem bestaat uit lymfeklieren, lymfevaten en lymfebanen en is verantwoordelijk voor de afvoer van vocht uit het lichaam. Bij ernstig lipoedeem zorgt het overtollige vetweefsel voor een langdurige extra belasting op dit systeem. In de loop van jaren kan het lymfesysteem zo overbelast raken dat het permanent beschadigd raakt. Artsen noemen dit dan lipo-lymfoedeem. Niet iedere lipoedeempatiënt bereikt dit stadium, maar het risico neemt toe naarmate de aandoening ernstiger is en langer onbehandeld blijft.
Eerlijkheid
Zwelling van de benen of armen heeft meerdere mogelijke oorzaken. Het is belangrijk om deze van elkaar te onderscheiden, omdat de behandeling per aandoening verschilt.
Bij lymfoedeem hoopt zich weefselvocht op in het onderhuidse weefsel. Kenmerkend is dat de zwelling ook de handen of voeten omvat, wat bij lipoedeem in de eerdere stadia juist niet het geval is. Lymfoedeem kan aan één kant van het lichaam voorkomen, terwijl lipoedeem symmetrisch is. In het beginstadium van lymfoedeem kun je putjes indrukken in het gezwollen weefsel, het zogeheten pitting oedeem.
Bij overgewicht neemt het vetweefsel toe over het hele lichaam, inclusief de romp. Bij lipoedeem blijft de romp doorgaans slank terwijl de benen en armen disproportioneel zwaarder zijn. Bovendien reageert lipoedeem vet nauwelijks op afvallen, terwijl gewichtsverlies bij overgewicht wel effect heeft op de benen.
Bij veneuze insufficiëntie, een verminderde werking van de aders, kan vocht ophopen in de benen. Deze zwelling neemt doorgaans toe gedurende de dag en vermindert na rust of het omhoog leggen van de benen. Bij lipoedeem is dat patroon minder uitgesproken.
Een trage schildklier kan leiden tot zwelling van de ledematen. Dit onderscheidt zich van lipoedeem doordat de zwelling diffuser is en gepaard gaat met andere klachten zoals vermoeidheid en kouwelijkheid. Een bloedtest kan hypothyreoïdie aantonen.
Cellulite is een cosmetische huidverandering waarbij de huid een sinaasappelstructuur krijgt. Cellulitis is een bacteriële huidinfectie die gepaard gaat met roodheid, warmte en koorts. Lipoedeem is een chronische aandoening van het vetweefsel die pijnlijk is en niet reageert op afvallen. Deze drie aandoeningen worden regelmatig verward, maar zijn wezenlijk verschillend.
Vergelijking
Drie aandoeningen die regelmatig worden verward, maar duidelijk van elkaar te onderscheiden zijn.
| Lipoedeem | Lymfoedeem | Overgewicht | |
|---|---|---|---|
| Symmetrie | Symmetrisch | Vaak asymmetrisch | Symmetrisch |
| Voeten en handen | Slank (cuff sign) | Aangetast | Aangetast |
| Pijn bij aanraking | Ja | Zelden | Nee |
| Reactie op afvallen | Nauwelijks | Geen effect | Wel effect |
| Pitting oedeem | Nee (tenzij stadium 4) | Ja, in vroeg stadium | Nee |
Druk dertig seconden met je duim op het gezwollen gebied, bijvoorbeeld op het scheenbeen of de wreef. Laat los en kijk of er een putje achterblijft.
In stadium 4 van lipoedeem, waarbij lymfoedeem is bijgekomen, kan de pittingtest wél positief zijn. Dit maakt de diagnose complexer en onderstreept het belang van beoordeling door een specialist.
Video
Lipoedeem kent vier stadia. In welk stadium zit jij?
Uitleg van stadium 1 tot en met 4, en waarom je klachten niet altijd samenhangen met het stadium. Ook in een vroeg stadium is aandacht belangrijk.
Diagnose bij de arts
Er bestaat geen bloedtest of scan die lipoedeem aantoont. De diagnose wordt gesteld op basis van lichamelijk onderzoek en het klachtenpatroon. De ervaring van de behandelend arts is daarbij essentieel, zeker in stadium 4 waarbij lipoedeem en lymfoedeem samen voorkomen.
De arts vraagt naar het verloop van jouw klachten, wanneer ze zijn begonnen, of ze zijn verergerd en of er familieleden zijn met vergelijkbare klachten. Ook hormonale momenten zoals puberteit, zwangerschap of de overgang komen aan bod.
De arts beoordeelt de verdeling van het vetweefsel, de huidstructuur, de aanwezigheid van het cuff sign en de mate van zwelling. Bij vermoeden van stadium 4 wordt ook gekeken naar tekenen van lymfoedeem, zoals pitting oedeem en zwelling van de voeten.
Lymfoedeem, veneuze insufficiëntie en overgewicht worden systematisch uitgesloten op basis van de bevindingen. Soms wordt aanvullend onderzoek aangevraagd, zoals een lymfescintigrafie, een beeldvormend onderzoek van het lymfesysteem.
Op basis van alle bevindingen stelt de arts een diagnose en bespreekt welke behandelopties passend zijn voor jouw situatie en stadium.
Behandeling
Er bestaat geen genezing voor lipoedeem. Daarom is de behandeling van lipoedeem stadium 4, net als bij de eerdere stadia van lipoedeem, vooral gericht op het bestrijden en verlichten van de symptomen. Stadium 4 lipoedeem patiënten hebben baat bij compressie- en oedeemtherapie, massage, voedingsadvies en begeleiding op het gebied van krachttraining en andere vormen van lichaamsbeweging. Een individueel behandelplan is echter altijd wenselijk.
Het beste is natuurlijk voorkomen dat lipoedeem stadium 4 bereikt! Liposuctie in een vroeg stadium kan hieraan bijdragen. Bij Lipology Clinic kun je terecht voor liposuctie bij lipoedeem. Tijdens een intake geven ook persoonlijk advies over overige lipoedeem behandelingen.
Meer weten over Stadium 1 of Stadium 2? Lees al onze blogs.
Tumescente liposuctie, uitgevoerd onder lokale verdoving, kan een deel van het overtollige lipoedeem vet verwijderen. Dit vermindert de belasting op het lymfesysteem en kan de mobiliteit verbeteren. De techniek is zo ontwikkeld dat de lymfevaten zo min mogelijk worden beschadigd. Of liposuctie in stadium 4 mogelijk is, hangt af van de individuele situatie en wordt beoordeeld tijdens het consult. Meer over liposuctie bij lipoedeem
Conservatieve behandeling omvat compressietherapie, oedeemtherapie (manuele lymfedrainage), bewegingsprogramma’s en voedingsadvies. In stadium 4 vormt conservatieve behandeling altijd een onderdeel van het behandelplan, ook wanneer liposuctie wordt overwogen. Een individueel plan is hierbij essentieel. Meer over conservatieve behandeling
Bij ernstige lymfatische schade of andere medische omstandigheden kan liposuctie niet de aangewezen keuze zijn. De arts beoordeelt dit tijdens het consult op basis van jouw specifieke situatie. In dat geval staat een optimaal conservatief behandelplan centraal.
Zij zijn er voor jou
Onze dermatologen en liposuctieartsen combineren meer dan 30 jaar ervaring in vetbehandelingen.
Dokter Halk is expert op het gebied van zowel medische als cosmetische behandelingen van de huid en de onderhuidse weefsels.
Lees verder
Loek Habbema is autoriteit op het gebied van vetbehandelingen met meer dan 30 jaar ervaring.
Lees verder
Christiaan Bakker is een ervaren dermatoloog met een specialisatie in lipoedeem en lymfoedeem.
Lees verder
Drs. Iteke van Seventer is liposuctiearts bij Lipology Clinic met ervaring in dermatologie en maatschappelijke en preventieve gezondheid.
Lees verder
Dokter Halk is de oprichter van Lipology Clinic. Door haar opleiding tot dermatoloog en passie voor esthetiek is drs. Halk expert op het gebied van zowel medische als cosmetische behandelingen van de huid en de onderhuidse weefsels.
Loek Habbema is autoriteit op het gebied van vetbehandelingen met meer dan 30 jaar ervaring. Hij behandelde voorheen in Medisch Centrum ‘t Gooi in Bussum. Nu behandelt Loek Habbema zijn patiënten bij Lipology Clinic, waar hij ook Medisch Adviseur is.
Christiaan Bakker is een ervaren dermatoloog met een specialisatie in lipoedeem en lymfoedeem. Hij behandelt patiënten bij Lipology Clinic en is daarnaast werkzaam bij het Expertisecentrum Lymfovasculaire Geneeskunde (ECL) in Drachten.
Drs. Iteke van Seventer is liposuctiearts bij Lipology Clinic met ervaring in dermatologie en maatschappelijke en preventieve gezondheid. Ze volgt een gespecialiseerde opleiding in tumescente liposuctie en werkt nauw samen met het landelijke expertisecentrum voor lipoedeem
Erkende expertise
Wij werken samen met het ECL in ziekenhuis Nij Smellinghe, het enige door VWS erkende expertisecentrum voor lymf- en lipoedeem in Nederland.
Het ECL is het nationale expertisecentrum voor lymf- en lipoedeem, onderdeel van ziekenhuis Nij Smellinghe en aangesloten bij het European Reference Network (ERN). Patiënten uit heel Nederland komen hier voor gespecialiseerde zorg.
Onze BIG-geregistreerde artsen, onder wie dermatologen, zijn specifiek geschoold in de behandeling van lipoedeem. Eén van hen is ook werkzaam bij het ECL Drachten, wat de samenwerking direct verbindt.
Onze behandeling volgt de landelijke medische richtlijn lipoedeem (NVDV, 2014). Zo weet je zeker dat je zorg aansluit op de nieuwste wetenschappelijke inzichten en medische standaarden.
Herkenning en signalen
In stadium 3 is er sprake van grote, overhangende vetplooien en ernstige vervorming van de ledematen. Stadium 4 ontstaat wanneer het lipoedeem gepaard gaat met lymfoedeem, een ophoping van lymfevocht. Dit uit zich in zwelling die ook de voeten en enkels omvat, mogelijke asymmetrie en een positieve pittingtest. De combinatie van beide aandoeningen maakt stadium 4 medisch complexer.
Ja. Lipoedeem kan zowel de benen als de armen aantasten, afhankelijk van het type lipoedeem. In stadium 4 kan de lymfatische schade ook in de armen optreden, met vergelijkbare kenmerken als bij de benen: zwelling, asymmetrie en pitting oedeem. Een specialist beoordeelt welke gebieden zijn aangedaan.
De pittingtest, waarbij je dertig seconden met je duim op het weefsel drukt en kijkt of er een putje achterblijft, is een nuttig hulpmiddel. Bij lipoedeem in de eerdere stadia is de test doorgaans negatief. In stadium 4, waarbij lymfoedeem is bijgekomen, kan de test positief zijn. De test geeft een aanwijzing, maar is geen vervanging voor een beoordeling door een arts.
Lipoedeem stadium 4 versus andere aandoeningen
Lymfoedeem op zichzelf is doorgaans asymmetrisch en omvat altijd de handen of voeten. Lipoedeem stadium 4 begint als symmetrisch lipoedeem waaraan lymfoedeem is toegevoegd. De voorgeschiedenis van klachten, de verdeling van het vetweefsel en het klachtenpatroon helpen een arts om onderscheid te maken. Een specialist met ervaring in beide aandoeningen is noodzakelijk voor een betrouwbare diagnose.
Ja. Lipoedeem wordt vaak laat herkend, ook door artsen. Het is mogelijk dat jij al jaren klachten hebt die passen bij lipoedeem, zonder dat dit ooit is vastgesteld. Als jouw klachten nu ook tekenen van lymfoedeem omvatten, is het zinvol om dit te laten beoordelen door een specialist die ervaring heeft met beide aandoeningen.
Diagnose bij Lipology
De diagnose wordt gesteld op basis van lichamelijk onderzoek en klachtenpatroon. Er bestaat geen bloedtest of scan die lipoedeem aantoont. De arts beoordeelt de verdeling van het vetweefsel, de aanwezigheid van het cuff sign, tekenen van lymfoedeem en de mate van mobiliteitsbeperking. Soms wordt aanvullend onderzoek aangevraagd, zoals een lymfescintigrafie.
Ja. Voor complexe gevallen van lipo-lymfoedeem werkt Lipology Clinic samen met het Expertisecentrum Lymfovasculaire Geneeskunde in Drachten. Drs. Bakker is bij beide betrokken. Deze samenwerking maakt het mogelijk om ook gevorderde en complexe situaties goed te begeleiden.
Consult en wachttijd
Het informatiespreekuur is vrijblijvend en brengt geen behandelverplichting met zich mee. De actuele wachttijd zie je bij het plannen van je afspraak. Het spreekuur vindt plaats bij Lipology Clinic in Amsterdam.
Volgende stap
Klachten die passen bij een gevorderd stadium van lipoedeem verdienen een zorgvuldige beoordeling door een specialist. Tijdens het informatiespreekuur bespreken we jouw situatie en geven we een eerlijk advies over de mogelijkheden.
Ben je nog niet uitgelezen over Lipoedeem?
Laat jouw e-mailadres achter en download direct daarna de brochure over lipoedeem. Hierin vind je onder andere alles over de behandeling, de resultaten en de kosten.
Deze pagina is beoordeeld op medische juistheid door Drs. Halk, arts bij Lipology Clinic. De inhoud wordt regelmatig geactualiseerd volgens de laatste medische inzichten.
Veel vrouwen herkennen zware of pijnlijke benen, maar weten niet of het lipoedeem is. Met deze korte zelftest (2 minuten) ontdek je vrijblijvend of jouw klachten overeenkomen met lipoedeem. De test is opgesteld door onze specialisten.
100% anoniem · Geen gegevens nodig · Resultaat in 2 minuten