Bekend uit de media:
Bekend uit de media:
Lipoedeem is een chronische aandoening die voornamelijk vrouwen treft en wordt gekenmerkt door een symmetrische ophoping van vetweefsel in de benen en soms armen. Voor veel patiënten is de vraag naar de oorzaak van lipoedeem een van de eerste die opkomt na de diagnose. Bij Lipology begrijpen we deze behoefte aan antwoorden en willen we u helpen de huidige wetenschappelijke inzichten over de oorzaken van lipoedeem te begrijpen.
Lipoedeem is een chronische aandoening die voornamelijk vrouwen treft en wordt gekenmerkt door een symmetrische ophoping van vetweefsel in de benen en soms armen. Voor veel patiënten is de vraag naar de oorzaak van lipoedeem een van de eerste die opkomt na de diagnose. Bij Lipology begrijpen we deze behoefte aan antwoorden en willen we u helpen de huidige wetenschappelijke inzichten over de oorzaken van lipoedeem te begrijpen.
Oorzaak lipoedeem
Swipe →
Oorzaak
De exacte oorzaak van lipoedeem is nog niet volledig bekend. Wel weten we inmiddels dat er een aantal factoren een rol kunnen spelen:
Erfelijke aanleg
Lipoedeem komt regelmatig voor binnen families. Als lipoedeem bij meerdere vrouwen in je familie voorkomt, is de kans groter dat jij het ook ontwikkelt.
Hormonen
Er lijkt een duidelijke relatie te zijn met vrouwelijke hormonen. Lipoedeem komt vrijwel uitsluitend bij vrouwen voor en wordt meestal zichtbaar na de puberteit. Ook zien we dat klachten kunnen ontstaan of verergeren tijdens de zwangerschap en de overgang.
(Lees ook: Lipoedeem: welke rol spelen hormonen?)
Bindweefsel en hypermobiliteit
Veel mensen met lipoedeem hebben verslapt bindweefsel (hypermobiliteit) en soms ook zwakkere banden rondom enkels en knieën. Het is nog niet zeker of dit een oorzaak is van lipoedeem, of juist een bijkomend kenmerk of gevolg.
Herkenning
De klachten bij lipoedeem verschillen per persoon. Niet iedereen heeft alle symptomen, en de ernst kan uiteenlopen. Veelvoorkomende kenmerken zijn:
Herken je meerdere van deze signalen? Dan kan het verstandig zijn om een specialist te raadplegen voor duidelijkheid.
De meest uitgebreide lipoedeem zelftest. 12 vragen. Direct uitslag.
Gratis. Anoniem. 2 minuten.
Waarom
De exacte oorzaak van lipoedeem is nog niet volledig bekend. Dat is belangrijk om eerlijk te benoemen: ondanks jarenlang onderzoek is er nog geen definitief antwoord op wat lipoedeem precies veroorzaakt. Tegelijk weten we inmiddels wél steeds meer over factoren die waarschijnlijk een rol spelen.
Op basis van recente studies en internationale medische inzichten lijkt lipoedeem een multifactoriële aandoening te zijn. Dat betekent dat meerdere factoren samen bijdragen aan het ontstaan en verloop.
De huidige medische consensus wijst vooral op:
Belangrijk om te weten: lipoedeem is geen gevolg van overgewicht of een ongezonde leefstijl. Wel kunnen gewichtstoename en leefstijl invloed hebben op de ernst van klachten.
Hormonen spelen waarschijnlijk een belangrijke rol bij het ontstaan en verergeren van lipoedeem. Dit helpt verklaren waarom lipoedeem vrijwel uitsluitend bij vrouwen voorkomt. Uit epidemiologisch onderzoek blijkt dat meer dan 95% van de patiënten vrouw is. Vaak worden de klachten voor het eerst zichtbaar tijdens periodes van hormonale verandering.
Vrouwelijke hormonen als mogelijke trigger
Onderzoek (o.a. gepubliceerd in Lymphatic Research and Biology, 2020) laat zien dat hormonen zoals oestrogeen en progesteron invloed kunnen hebben op processen die relevant zijn bij lipoedeem, zoals:
Er zijn ook aanwijzingen dat vetweefsel bij vrouwen met lipoedeem anders kan reageren op hormonale prikkels (o.a. onderzoeken vanuit de Földi Clinic in Duitsland). Het exacte mechanisme wordt nog onderzocht.
Momenten waarop klachten vaak beginnen of verergeren
In de praktijk zien artsen dat lipoedeem regelmatig ontstaat of duidelijker wordt tijdens bepaalde levensfases:
Schildklierhormonen: mogelijk verband
Recent onderzoek (o.a. Phlebology, 2021) suggereert een mogelijke associatie tussen lipoedeem en schildklierafwijkingen. Vrouwen met lipoedeem lijken statistisch vaker schildklierproblemen te hebben, maar het is nog niet duidelijk of dit direct met elkaar samenhangt. Ook hier is meer onderzoek nodig.
Heb je vragen over de rol van hormonen bij jouw klachten?
Tijdens een consult kijken we naar jouw situatie en geven we een persoonlijk advies, passend bij jouw klachten en levensfase.
Waarom lipoedeem ontstaat is medisch nog niet volledig verklaard. Wel zijn er sterke aanwijzingen dat meerdere factoren samenwerken. Vrouwelijke geslachtshormonen spelen een centrale rol: lipoedeem ontwikkelt zich vrijwel altijd tijdens momenten waarop de hormoonhuishouding verandert. Daarnaast zijn er aanwijzingen voor een rol van laaggradige ontsteking in het vetweefsel en afwijkingen in de kleine bloed- en lymfevaten op celniveau. Erfelijke aanleg lijkt ook mee te spelen, omdat lipoedeem regelmatig bij meerdere vrouwen binnen één familie voorkomt. Lipoedeem is geen erfelijke aandoening in de klassieke zin, maar de familiale clustering suggereert dat genetische factoren bijdragen.
Erfelijkheid
Lipoedeem komt vaak voor binnen families. Dit is één van de sterkste aanwijzingen dat erfelijke aanleg een belangrijke rol speelt. Tegelijk is nog niet precies bekend welke genen hierbij betrokken zijn. Het onderzoek naar de genetische oorzaak van lipoedeem is nog volop in ontwikkeling.
Lipoedeem komt vaak voor in families
Uit epidemiologisch onderzoek (o.a. gepubliceerd in het British Journal of Dermatology, 2019) blijkt dat lipoedeem opvallend vaak binnen families voorkomt. In deze studie werd onder andere gevonden dat:
Wat weten we over genetische aanleg?
Onderzoekers hebben nog geen “één lipoedeem-gen” gevonden. Het lijkt te gaan om een combinatie van meerdere genetische factoren. Studies (o.a. vanuit het University Medical Center Hamburg-Eppendorf) suggereren dat genetische aanleg invloed kan hebben op:
Belangrijk om te weten: erfelijke aanleg betekent niet dat lipoedeem onvermijdelijk is. Het vergroot de kans, maar ook hormonale triggers en andere factoren kunnen invloed hebben op het ontstaan en beloop.
Epigenetica: een nieuw onderzoeksgebied
Nieuw onderzoek richt zich ook op epigenetica. Dit gaat over hoe omgevingsfactoren genactiviteit kunnen beïnvloeden, zonder dat het DNA zelf verandert. Dit veld staat nog in de kinderschoenen, maar kan in de toekomst mogelijk helpen om beter te begrijpen waarom lipoedeem bij de één wel ontstaat en bij de ander niet.
De exacte oorzaak van lipoedeem is nog niet volledig bekend. Wel zien artsen en onderzoek dat bepaalde factoren de kans op klachten kunnen vergroten of ervoor kunnen zorgen dat klachten sneller verergeren.
Gewichtstoename: geen oorzaak, wél van invloed
Het is belangrijk om te weten dat gewichtstoename lipoedeem niet veroorzaakt. Wel kan extra gewicht de klachten vaak versterken. Onder andere omdat het:
Stress of ingrijpende gebeurtenissen
Sommige cliënten geven aan dat hun klachten voor het eerst begonnen of duidelijker werden na een ingrijpende periode, zoals:
Belangrijk: dit zijn vooral klinische observaties en ervaringen van patiënten. Er is nog onvoldoende bewijs dat dit direct lipoedeem veroorzaakt. Meer onderzoek is nodig om dit beter te begrijpen.
Leefstijl: beïnvloedt symptomen, maar veroorzaakt het niet
Leefstijl veroorzaakt geen lipoedeem, maar kan wel invloed hebben op hoe je je voelt. Factoren die klachten kunnen versterken zijn bijvoorbeeld:
Misverstanden
Het is minstens zo belangrijk om te weten wat lipoedeem níet veroorzaakt. Veel vrouwen krijgen (onterecht) het gevoel dat ze iets fout doen, terwijl lipoedeem een medische aandoening is.
Lipoedeem is iets anders dan andere vormen van oedeem
Lipoedeem wordt soms verward met andere aandoeningen die ook zwelling of dikke benen kunnen veroorzaken. Het verschil zit vooral in de oorzaak:
Mythes en misverstanden
Lipoedeem wordt niet veroorzaakt door:
Deze misverstanden, vaak gebaseerd op vooroordelen over gewicht, kunnen leiden tot schuldgevoelens en zorgen ervoor dat mensen langer rondlopen zonder de juiste hulp.
Herken je dit of ervaar je stigma? Bij Lipology Clinic bieden we niet alleen medische expertise, maar ook persoonlijke begeleiding met begrip voor de lichamelijke én emotionele impact. Neem gerust contact met ons op.
Lymfoedeem is een ophoping van lymfevocht in de weefsels, veroorzaakt door een beschadiging of aandoening van het lymfestelsel. In tegenstelling tot lipoedeem kan lymfoedeem ook aan één been of arm voorkomen. De zwelling is vaak zachter en kan indrukbaar zijn. Bij lymfoedeem zijn de voeten en handen wél aangedaan, wat bij lipoedeem zelden het geval is.
Bij overgewicht verdeelt het vet zich over het hele lichaam, inclusief het gezicht, de buik en de romp. Bij lipoedeem blijft het bovenlichaam relatief slank terwijl de benen of armen disproportioneel dikker worden. Bovendien reageert lipoedeem-vet niet op gewichtsverlies, terwijl dat bij gewoon overgewicht wel het geval is.
Veneus oedeem ontstaat door een slechte werking van de aderen, waardoor vocht ophoopt in de benen. Dit type zwelling neemt doorgaans toe gedurende de dag en vermindert na een nacht liggen. De huid is bij veneus oedeem zelden pijnlijk bij aanraking, en er zijn geen blauwe plekken zonder aanleiding.
Een trage schildklier kan leiden tot vochtophoping en een zwaar gevoel in de benen. Dit is te onderscheiden van lipoedeem via bloedonderzoek. Bij hypothyreoïdie zijn ook andere klachten aanwezig, zoals vermoeidheid, kouwelijkheid en een tragere hartslag.
Cellulite is een cosmetische aandoening waarbij bindweefselstrengen de huid naar binnen trekken, wat een bobbelig oppervlak geeft. Het is niet pijnlijk en niet medisch. Cellulitis is een bacteriële infectie van het onderhuidse bindweefsel, die gepaard gaat met roodheid, warmte en koorts. Lipoedeem is een chronische aandoening van het vetweefsel, waarbij de huid pijnlijk is bij aanraking en blauwe plekken snel ontstaan. De drie termen klinken vergelijkbaar maar beschrijven heel verschillende aandoeningen.
Bovenstaande aandoeningen kunnen naast lipoedeem bestaan. Alleen een arts met ervaring in de diagnose van lipoedeem kan de juiste diagnose stellen en aandoeningen van elkaar onderscheiden.
Video
Wat veroorzaakt lipoedeem eigenlijk? Dit weten we.
Lipoedeem hangt vaak samen met erfelijke aanleg en hormonale veranderingen: het ontstaat of verergert rond de puberteit, zwangerschap of overgang. Het is dus geen kwestie van te veel eten of te weinig bewegen.
Onderzoek
Het onderzoek naar de oorzaken van lipoedeem evolueert voortdurend, met veelbelovende ontwikkelingen in verschillende onderzoeksrichtingen.
Bij Lipology benadrukken we, op basis van klinisch onderzoek, hoe belangrijk het is om lipoedeem vroeg te herkennen. Onderzoek laat zien dat vroege herkenning en de juiste begeleiding kunnen helpen om klachten beter onder controle te houden.
Studies wijzen erop dat:
Vergelijking
De drie aandoeningen lijken op elkaar maar hebben duidelijk verschillende kenmerken. Deze tabel helpt je de verschillen te zien.
| Lipoedeem | Lymfoedeem | Overgewicht | |
|---|---|---|---|
| Symmetrisch | Ja, altijd | Niet altijd | Ja |
| Voeten en handen aangedaan | Nee | Ja | Ja |
| Pijnlijk bij aanraking | Ja | Zelden | Nee |
| Reageert op afvallen | Nee | Nee | Ja |
| Snel blauwe plekken | Ja | Nee | Nee |
Druk dertig seconden met je duim op de huid van je onderbeen of enkel. Laat dan los.
De pittingtest is een eenvoudige eerste indicatie, maar geen diagnose. Een arts beoordeelt altijd het gehele klachtenpatroon.
Het Stemmer sign is een klinisch teken dat artsen gebruiken om lymfoedeem te onderscheiden van andere vormen van zwelling. Je test het door de huid aan de basis van de tweede teen of vinger op te pakken. Als dat niet lukt omdat de huid te dik of te strak is, is het Stemmer sign positief. Dit wijst op lymfoedeem. Bij lipoedeem is het Stemmer sign negatief: de huid aan de voet of hand is normaal en goed op te pakken.
Diagnose en behandelindicatie
Er bestaat geen bloedtest of scan die lipoedeem aantoont. De diagnose wordt gesteld op basis van lichamelijk onderzoek en het klachtenpatroon. De ervaring van de behandelend arts is daarbij essentieel.
De arts vraagt naar het verloop van de klachten, wanneer ze begonnen, of er familieleden zijn met vergelijkbare klachten, en welke hormonale overgangsmomenten er zijn geweest. Dit geeft al veel informatie over de waarschijnlijkheid van lipoedeem.
De arts beoordeelt de verdeling van het vetweefsel, de gevoeligheid van de huid bij aanraking, de aanwezigheid van het cuff sign en de uitkomst van de pittingtest en het Stemmer sign. Metingen van omtrekken kunnen worden gedaan ter ondersteuning.
Lymfoedeem, veneus oedeem en hypothyreoïdie kunnen vergelijkbare klachten geven. De arts beoordeelt of aanvullend onderzoek nodig is om deze aandoeningen uit te sluiten.
Op basis van het onderzoek stelt de arts een diagnose en bespreekt welke behandelopties passen bij jouw situatie en stadium van de aandoening.
Behandelingen
Als klachten blijven bestaan of verergeren, ook wanneer je gezond leeft en doet wat je zelf kunt, kan liposuctie een passende vervolgstap zijn. Het doel is om klachten te verminderen, verdere beperkingen te voorkomen en de kwaliteit van leven te verbeteren.
Bij Lipology Clinic behandelen we lipoedeem met tumescente liposuctie. Dit is een lymfe-sparende techniek die wordt aanbevolen in de Nederlandse lipoedeemrichtlijn. Met deze methode kan het afwijkende lipoedeemvet duurzaam worden verminderd, wat vaak leidt tot minder pijn, meer bewegingsvrijheid en een beter dagelijks functioneren.
Ben je benieuwd wat wij voor jou kunnen betekenen? Plan gerust een consult voor persoonlijk advies.
Een gezonde leefstijl met voldoende beweging en goede voeding is belangrijk om te voorkomen dat lipoedeem verder toeneemt. Tegelijk is het goed om te weten dat afvallen meestal weinig tot geen invloed heeft op het lipoedeemvet dat al aanwezig is.
Liposuctie kan bij lipoedeem wél goede resultaten geven en klachten helpen verminderen. Lees onze antwoorden op de meestgestelde vragen over lipoedeem of neem contact op met Lipology Clinic voor meer informatie over de mogelijkheden.
De meest gerichte behandeling voor lipoedeem is tumescente liposuctie onder lokale verdoving. Hierbij wordt het afwijkende vetweefsel verwijderd via kleine insnijdingen, zonder algehele narcose. De techniek is specifiek ontwikkeld voor lipoedeem en richt zich op het verminderen van pijn, het verbeteren van de beweeglijkheid en het herstellen van de proportie tussen boven- en onderlichaam. Lipology Clinic werkt uitsluitend met deze techniek en heeft uitgebreide ervaring met lipoedeem in alle stadia.
Compressietherapie, oedeemtherapie en aanpassingen in voeding en beweging kunnen klachten verminderen en de progressie van lipoedeem vertragen. Deze aanpak geneest de aandoening niet, maar kan het dagelijks functioneren verbeteren. Een diëtist en fysiotherapeut met kennis van lipoedeem kunnen hierbij ondersteunen.
Liposuctie is niet in alle gevallen de juiste keuze. Bij ernstige bijkomende aandoeningen, een te hoog operatierisico of een stadium waarbij conservatieve behandeling nog voldoende effect heeft, kan de arts adviseren om eerst andere stappen te zetten. Dit wordt altijd individueel beoordeeld tijdens het consult.
Zij zijn er voor jou
Onze dermatologen en liposuctieartsen combineren meer dan 30 jaar ervaring in vetbehandelingen.
Dokter Halk is expert op het gebied van zowel medische als cosmetische behandelingen van de huid en de onderhuidse weefsels.
Lees verder
Loek Habbema is autoriteit op het gebied van vetbehandelingen met meer dan 30 jaar ervaring.
Lees verder
Christiaan Bakker is een ervaren dermatoloog met een specialisatie in lipoedeem en lymfoedeem.
Lees verder
Drs. Iteke van Seventer is liposuctiearts bij Lipology Clinic met ervaring in dermatologie en maatschappelijke en preventieve gezondheid.
Lees verder
Dokter Halk is de oprichter van Lipology Clinic. Door haar opleiding tot dermatoloog en passie voor esthetiek is drs. Halk expert op het gebied van zowel medische als cosmetische behandelingen van de huid en de onderhuidse weefsels.
Loek Habbema is autoriteit op het gebied van vetbehandelingen met meer dan 30 jaar ervaring. Hij behandelde voorheen in Medisch Centrum ‘t Gooi in Bussum. Nu behandelt Loek Habbema zijn patiënten bij Lipology Clinic, waar hij ook Medisch Adviseur is.
Christiaan Bakker is een ervaren dermatoloog met een specialisatie in lipoedeem en lymfoedeem. Hij behandelt patiënten bij Lipology Clinic en is daarnaast werkzaam bij het Expertisecentrum Lymfovasculaire Geneeskunde (ECL) in Drachten.
Drs. Iteke van Seventer is liposuctiearts bij Lipology Clinic met ervaring in dermatologie en maatschappelijke en preventieve gezondheid. Ze volgt een gespecialiseerde opleiding in tumescente liposuctie en werkt nauw samen met het landelijke expertisecentrum voor lipoedeem
Erkende expertise
Wij werken samen met het ECL in ziekenhuis Nij Smellinghe, het enige door VWS erkende expertisecentrum voor lymf- en lipoedeem in Nederland.
Het ECL is het nationale expertisecentrum voor lymf- en lipoedeem, onderdeel van ziekenhuis Nij Smellinghe en aangesloten bij het European Reference Network (ERN). Patiënten uit heel Nederland komen hier voor gespecialiseerde zorg.
Onze BIG-geregistreerde artsen, onder wie dermatologen, zijn specifiek geschoold in de behandeling van lipoedeem. Eén van hen is ook werkzaam bij het ECL Drachten, wat de samenwerking direct verbindt.
Onze behandeling volgt de landelijke medische richtlijn lipoedeem (NVDV, 2014). Zo weet je zeker dat je zorg aansluit op de nieuwste wetenschappelijke inzichten en medische standaarden.
Herkenning en signalen
Lipoedeem aan de benen herken je aan symmetrisch dik wordende benen die pijnlijk zijn bij aanraking en niet reageren op afvallen. Kenmerkend is het cuff sign: het vet stopt abrupt bij de enkel, terwijl de voet slank blijft. Snel blauwe plekken en een zwaar gevoel in de benen zijn aanvullende signalen die passen bij lipoedeem.
De precieze oorzaak van lipoedeem is medisch nog niet volledig vastgesteld. Waarschijnlijk spelen vrouwelijke hormonen een centrale rol, omdat lipoedeem zich vrijwel altijd ontwikkelt tijdens hormonale overgangsmomenten zoals de puberteit, een zwangerschap of de menopauze. Erfelijke aanleg lijkt ook bij te dragen, gezien het feit dat lipoedeem regelmatig bij meerdere vrouwen binnen één familie voorkomt.
Lipoedeem is niet aangemerkt als klassiek erfelijke aandoening, maar de familiale clustering is opvallend. Meerdere vrouwen binnen één familie hebben regelmatig vergelijkbare klachten. Dit suggereert dat genetische factoren een bijdrage leveren, al is het precieze mechanisme nog onderwerp van onderzoek.
Lipoedeem versus andere aandoeningen
Bij lipoedeem gaat het om een abnormale aanmaak van vetweefsel, waarbij de voeten en handen gespaard blijven. Bij lymfoedeem gaat het om vochtophoping door een verstoord lymfestelsel, waarbij de voeten en handen wél aangedaan zijn. Lymfoedeem kan ook aan één kant van het lichaam voorkomen, terwijl lipoedeem altijd symmetrisch is. De twee aandoeningen kunnen naast elkaar bestaan.
Ja, en dat gebeurt regelmatig. Bij overgewicht verdeelt het vet zich over het hele lichaam en reageert het op gewichtsverlies. Bij lipoedeem blijft het bovenlichaam relatief slank terwijl de benen of armen disproportioneel dikker worden, en reageert het vet niet op dieet of meer bewegen. Dit onderscheid is cruciaal voor de juiste diagnose en behandeling.
Diagnose bij Lipology
De diagnose wordt gesteld op basis van lichamelijk onderzoek en een uitgebreide bespreking van het klachtenpatroon. Er bestaat geen bloedtest of scan die lipoedeem aantoont. De arts beoordeelt de vetverdeling, de gevoeligheid van de huid, het cuff sign en de uitkomst van de pittingtest. Aanvullend onderzoek kan worden aangevraagd om andere aandoeningen uit te sluiten.
De diagnose wordt gesteld door een dermatoloog met specialisatie in lipoedeem. Bij Lipology Clinic zijn dat Drs. Anne Berthe Halk en Drs. Loek Habbema, beiden met uitgebreide ervaring in de diagnose en behandeling van lipoedeem in alle stadia. Drs. Halk is mede-auteur van de Nederlandse behandelrichtlijnen voor lipoedeem.
Consult en wachttijd
De gemiddelde wachttijd voor een informatiegesprek bij Lipology Clinic is 2 tot 3 weken. Het informatiegesprek kost € 80, is vrijblijvend en houdt geen behandelverplichting in. Je kunt een afspraak plannen via de website of telefonisch contact opnemen.
Klaar voor de volgende stap?
Tijdens een informatiegesprek bespreek je jouw klachten met een gespecialiseerde arts en krijg je een eerste medisch oordeel.
Ben je nog niet uitgelezen over Lipoedeem?
Laat jouw e-mailadres achter en download direct daarna de brochure over lipoedeem. Hierin vind je onder andere alles over de behandeling, de resultaten en de kosten.
Deze pagina is beoordeeld op medische juistheid door Dr. Bakker, arts bij Lipology Clinic. De inhoud wordt regelmatig geactualiseerd volgens de laatste medische inzichten.
Veel vrouwen herkennen zware of pijnlijke benen, maar weten niet of het lipoedeem is. Met deze korte zelftest (2 minuten) ontdek je vrijblijvend of jouw klachten overeenkomen met lipoedeem. De test is opgesteld door onze specialisten.
100% anoniem · Geen gegevens nodig · Resultaat in 2 minuten