This post is also available in: NL

Bekend uit de media:

Lipology Clinic te zien op RTL 4
Lipology Clinic te zien op NPO 1
Linda Magazine

Lipoedeem: voeding en diëten, als afvallen niet lukt

Een van de bekendste kenmerken van lipoedeem is dat het afwijkende vet niet of nauwelijks reageert op afvallen. Zeer frustrerend voor patiënten. Vrouwen met lipoedeem herkennen het dan ook bijna allemaal.

Signalen

Waarom reageert lipoedeemvet niet op diëten?

Lipoedeem is een chronische vetverdelingsstoornis, geen gevolg van overgewicht. Het afwijkende vetweefsel heeft een andere structuur dan gewoon onderhuids vet: het is vaak fibrotisch (verhard), gevoelig bij aanraking en symmetrisch verdeeld over de benen of armen. Dit weefsel reageert niet of nauwelijks op een calorietekort.

Bij afvallen verdwijnt normaal vetweefsel, maar het lipoedeemvet blijft. Tegelijkertijd: bij gewichtstoename merken vrouwen het vaak juist het meest in de lipoedeem zones. Dit maakt jojo-diëten bij lipoedeem extra schadelijk.
Verantwoord Zonnen Lipoedeem

doet voeding wél

Wat doet voeding wél bij lipoedeem?

Veel te bereiken met voeding

Je doet zo je best om slanker te worden op (meestal) de benen maar het vet wordt overal minder behalve daar. Meest waarschijnlijk heeft dit te maken met de verharding van het vetweefsel (fibrose). Bij lipoedeem is dit vaak ook voelbaar als je op de huid drukt. Het vet voelt dan niet soepel maar een beetje bobbelig aan, vergelijkbaar met onregelmatig piepschuim.

Toch is er veel te bereiken met voeding. Hier lees je enkele belangrijke adviezen.

Voedingsadvies bij lipoedeem

De nieuwe ‘lipoedeem-standaard (1)’ uit Amerika zegt hier het volgende over:
Het volgen van een (crash) dieet wordt dus zeker niet aangeraden.

Het belangrijkste voedingsadvies is om een gezonde, voedzame, volwaardige, bij voorkeur koolhydraatarme voedingsstijl te ontwikkelen, die op dagelijkse basis vol te houden is.

Met zo’n gezonde voedingsstijl zal het lipoedeem niet verdwijnen. De klachten die bij lipoedeem horen (de pijnklachten, het vermoeide gevoel, het eventueel vasthouden van vocht, e.d.) kunnen hiermee in veel gevallen wel verbeteren. Daarnaast voorkomt een gezond voedingspatroon dat het lipoedeem verergert. Aankomen in gewicht blijft immers een belangrijke trigger voor toename van het lipoedeem vet.

Diëten

Diëten en jojo-effect

Een zwaar (crash) dieet is nooit lang vol te houden. Aankomen na een dieet is dan ook eerder regel dan uitzondering. Onderzoek laat zelfs zien dat het succes percentage van afvallen op langere termijn (gedefinieerd als tenminste 10% verlies van lichaamsgewicht vasthouden voor tenminste 1 jaar) maar 20% is! Circa 80% van mensen komt dus gewoon weer terug op hun startgewicht en vaak zelfs met nog een paar extra kilo’s bij. Het wel bekende jojo-effect.

Diëten bij lipoedeem

Bij ‘gewoon’ overgewicht is jojoën al een ongezond patroon maar bij lipoedeem is het een van de meest bekende triggers van verergering van de problemen. Het lipoedeem vet reageert immers nauwelijks op afvallen maar bij aankomen merkt de patiente het juist vaak het meest in de lipoedeem zones. Dit is een zeer demotiverende negatieve spiraal.

Wij zien veel vrouwen die aangeven helemaal niet veel, of soms zelfs te weinig te eten. Voeding bepaalt vaak hun dagelijks leven of heeft dit het in ieder geval lange tijd gedaan. Een veel gestelde vraag is dan ook: wat moet ik dan wél eten?

De diëtiste

Als je moeite hebt om een voedingsplan samen te stellen dat voldoet aan bovenstaande adviezen, dan is het zinvol om eens met een diëtist te praten. Bij voorkeur een diëtist die kennis heeft over lipoedeem. Deze site geeft een zinvol overzicht van diëtisten met verstand van lipoedeem:

www.lipoedeemdietistennederland.nl/lipoedeem.

Referentie:

1. Herbst KL, et al. Standard of care for lipedema in the United States. Phlebology. 2021 Dec;36(10):779-796.

voedingsstijl

Praktisch advies: een voedingsstijl, geen dieet

Het doel is een eetpatroon dat je vol kunt houden, niet een tijdelijke aanpassing.

Eerlijkheid

Wat voedingniet oplost

Hoe zorgvuldig je ook eet: het lipoedeemvetweefsel zelf verdwijnt niet door voeding. Klachten kunnen verbeteren, verergering kan worden tegengegaan, maar de structurele verandering in het weefsel blijft aanwezig. Dit is niet een kwestie van niet genoeg doen. Lipoedeemvet reageert fundamenteel anders dan gewoon vetweefsel.

Vergelijking

Samenvatting:
hoe herken je het verschil?

KenmerkOvergewichtVetophoping (lipohypertrofie)Lipoedeem
VetverdelingOver het hele lichaamGelokaliseerd (bv. zadeltassen)Vooral benen/armen
SymmetrieJaVaak asymmetrischAltijd symmetrisch
Pijn/gevolg bij aanrakingNeeNeeJa
Effect van afvallenGoedSlecht tot matigSlecht
HuidstructuurGladGlad tot iets verdiktHobbelig, fibrotisch
Blauwe plekkenNeeNeeJa
Medische aandoeningNeeNeeJa

De pittingtest: hoe onderscheid je lipoedeem van lymfoedeem?

Druk 30 seconden met je duim op de onderhuid van je onderbeen. Bij lymfoedeem blijft een kuiltje zichtbaar (positieve pittingtest). Bij lipoedeem springt de huid direct terug (negatieve pittingtest). Let op: bij lipo-lymfoedeem kan de pittingtest positief zijn.

Video

Waarom lipoedeem vaak niet herkend wordt

Veel vrouwen met lipoedeem horen jarenlang: je moet gewoon afvallen. Dit is waarom dat niet klopt. Drs. Iteke van Seventer legt uit waarom de diagnose lipoedeem zo vaak wordt gemist, en waarom het biologisch iets anders is dan overgewicht.

Behandeling

Wat kunnen wij voor jou betekenen?

Bij Lipology Clinic zijn wij gespecialiseerd in het herkennen en behandelen van lipoedeem. Tijdens een persoonlijk consult brengen we jouw klachten zorgvuldig in kaart:

  • We beoordelen of er sprake is van lipoedeem
  • We bespreken de mogelijkheden van behandeling, zoals tumescente liposuctie
  • We bespreken samen of een behandeling je kan helpen en welke aanpak het beste bij jouw situatie past

Ook wanneer je geen lipoedeem hebt, maar wél last hebt van vetophopingen (zoals bij lipohypertrofie), kunnen wij je helpen met een behandeling gericht op het verwijderen van vet en het verbeteren van de lichaamsverhoudingen.
De enige bewezen methode die het pathologische vetweefsel bij lipoedeem daadwerkelijk aanpakt, is tumescente liposuctie. Bij deze techniek wordt het aangetaste weefsel verwijderd onder lokale verdoving, via kleine insteekopeningen en zonder narcose. De behandeling is specifiek ontwikkeld voor lipoedeem en verschilt wezenlijk van cosmetische liposuctie.

Een gezond voedingspatroon blijft ook na liposuctie waardevol: het ondersteunt het herstel en helpt het bereikte resultaat te onderhouden. Voeding en behandeling vullen elkaar aan.

Zij zijn er voor jou

Onze artsen

Onze dermatologen en liposuctieartsen combineren meer dan 30 jaar ervaring in vetbehandelingen.

Drs. Halk

Dermatoloog · Oprichter Lipology Clinic

Dokter Halk is expert op het gebied van zowel medische als cosmetische behandelingen van de huid en de onderhuidse weefsels.
Lees verder

Drs. Habbema

Dermatoloog · Medisch adviseur

Loek Habbema is autoriteit op het gebied van vetbehandelingen met meer dan 30 jaar ervaring.
Lees verder

Dr. Bakker

Dermatoloog

Christiaan Bakker is een ervaren dermatoloog met een specialisatie in lipoedeem en lymfoedeem.
Lees verder

Drs. van Seventer

Liposuctiearts

Drs. Iteke van Seventer is liposuctiearts bij Lipology Clinic met ervaring in dermatologie en  maatschappelijke en preventieve gezondheid.
Lees verder

Erkende expertise

Samenwerking met hét lipoedeem-expertisecentrum van Nederland

Wij werken samen met het ECL in ziekenhuis Nij Smellinghe, het enige door VWS erkende expertisecentrum voor lymf- en lipoedeem in Nederland.

Het ECL is het nationale expertisecentrum voor lymf- en lipoedeem, onderdeel van ziekenhuis Nij Smellinghe en aangesloten bij het European Reference Network (ERN). Patiënten uit heel Nederland komen hier voor gespecialiseerde zorg.

Onze BIG-geregistreerde artsen, onder wie dermatologen, zijn specifiek geschoold in de behandeling van lipoedeem. Eén van hen is ook werkzaam bij het ECL Drachten, wat de samenwerking direct verbindt.

Onze behandeling volgt de landelijke medische richtlijn lipoedeem (NVDV, 2014). Zo weet je zeker dat je zorg aansluit op de nieuwste wetenschappelijke inzichten en medische standaarden.

Veelgestelde Vragen
over Lipoedeem

De diagnose lipoedeem wordt gesteld door een specialist, meestal op basis van een lichamelijk onderzoek en een gesprek over klachten. Belangrijk is het onderscheid tussen lipoedeem, lymfoedeem en obesitas. Kenmerkend zijn symmetrische vetophopingen aan benen of armen, pijn of zwaartegevoel en het feit dat voeten en handen meestal niet zijn aangedaan. Er bestaat geen bloedtest of scan; ervaring van de arts is essentieel.

De diagnose lipoedeem wordt gesteld door een specialist, meestal op basis van een lichamelijk onderzoek en een gesprek over klachten. Belangrijk is het onderscheid tussen lipoedeem, lymfoedeem en obesitas. Kenmerkend zijn symmetrische vetophopingen aan benen of armen, pijn of zwaartegevoel en het feit dat voeten en handen meestal niet zijn aangedaan. Er bestaat geen bloedtest of scan; ervaring van de arts is essentieel.
Onbehandeld lipoedeem kan leiden tot steeds grotere vetophopingen, meer pijnklachten, bewegingsbeperking en soms zelfs secundair lymfoedeem. Daarnaast neemt de psychische belasting vaak toe, met gevoelens van frustratie of schaamte. Tijdige behandeling kan verergering afremmen en de kwaliteit van leven verbeteren.

Vroege diagnose voorkomt dat klachten onnodig verergeren. In een vroeg stadium is lipoedeem vaak beter te behandelen en zijn de resultaten van liposuctie gunstiger. Bovendien helpt vroege herkenning bij het maken van gezonde leefstijlkeuzes, waardoor verdere belasting wordt beperkt.

Een arts beoordeelt de vetverdeling, huidstructuur en drukgevoeligheid. Belangrijke kenmerken zijn symmetrie, een duidelijke overgang bij de enkels of polsen (cuff sign), snelle blauwe plekken, pijn bij palpatie en het ontbreken van vocht in de voeten. Daarnaast wordt altijd gekeken of andere aandoeningen, zoals lymfoedeem of obesitas, passen bij het klachtenpatroon.

In veel gevallen kun je rechtstreeks een gespecialiseerde kliniek, arts of oedeemtherapeut met ervaring in lipoedeem raadplegen. Een vrijblijvend consult biedt duidelijkheid over de diagnose en mogelijke vervolgstappen.

Ja. Erfelijkheid speelt een duidelijke rol. In veel families komt lipoedeem voor bij meerdere generaties. Dit betekent niet dat iedereen met aanleg klachten ontwikkelt, maar de kans is aantoonbaar hoger wanneer moeder, grootmoeder of zussen lipoedeem hebben.

Hoewel leefstijl lipoedeem niet kan genezen, zijn er wel ondersteunende maatregelen die klachten verminderen. Denk aan compressietherapie, fysiotherapie, lymfedrainage, gezonde voeding en regelmatige beweging. Dit helpt vochtophoping te beperken, pijn te verminderen en mobiliteit te behouden.
Laag-impact sporten zijn ideaal, zoals wandelen, zwemmen, fietsen of aquajoggen. Deze activiteiten stimuleren de doorbloeding en lymfestroom zonder de gewrichten te zwaar te belasten. Intensieve krachttraining of contactsporten zijn minder geschikt omdat ze pijnklachten kunnen verergeren.
Afvallen kan het algemene lichaamsgewicht verlagen, maar het lipoedeemvet zelf verdwijnt meestal niet. Dit verklaart waarom vrouwen met lipoedeem vaak een slank bovenlichaam hebben terwijl de benen of armen disproportioneel blijven. Een gezond gewicht is wel belangrijk om klachten te verlichten en overgewicht-gerelateerde risico’s te verminderen.
Lipoedeem is een progressieve aandoening. Zonder passende begeleiding of behandeling kunnen klachten zoals pijn, zwaartegevoel, zwelling en beperkingen in mobiliteit toenemen. De snelheid waarmee dit gebeurt verschilt per persoon. Vroege herkenning en een passende aanpak kunnen helpen om verergering zoveel mogelijk te beperken.
De meest effectieve manier om de vetophopingen zelf te verminderen is liposuctie met tumescent techniek. Daarnaast kunnen leefstijlaanpassingen, compressiekleding en begeleiding door een specialist helpen om dagelijkse klachten te verminderen. Zie voor meer informatie op onze behandelpagina.
Conservatieve behandelingen zoals compressiekousen, fysiotherapie en gezonde voeding kunnen klachten verlichten, maar verwijderen het lipoedeemvet niet. Tumescent liposuctie daarentegen verwijdert het afwijkende vetweefsel permanent. Dit maakt liposuctie momenteel de enige bewezen effectieve behandeling.
Ja, wetenschappelijk onderzoek bevestigt dat tumescent liposuctie de enige methode is die het afwijkende vetweefsel blijvend kan verwijderen. Andere behandelingen zijn ondersteunend, maar niet curatief.
Na een liposuctiebehandeling bij lipoedeem dragen patiënten meestal enkele weken compressiekleding. Lichte activiteiten zijn vaak snel weer mogelijk, maar het definitieve resultaat is zichtbaar na 2 tot 3 maanden. Zwelling en blauwe plekken verdwijnen geleidelijk.
In sommige gevallen kan liposuctie bij lipoedeem vergoed worden, maar dit hangt af van de polis en medische criteria. Veel verzekeraars vragen een ernstige medische indicatie. Lipology Clinic kan adviseren, maar aanvragen verlopen altijd via de zorgverzekeraar.
Cellulite is de bekende ‘sinaasappelhuid’ die veel vrouwen ervaren. Dit is cosmetisch en onschuldig. Lipoedeem daarentegen is een chronische aandoening met pijnlijke vetophopingen die niet verdwijnen met sport of dieet. Beide aandoeningen kunnen tegelijk voorkomen, maar hebben een totaal andere oorzaak.
Bij veneus oedeem ontstaat vochtophoping door een slechte doorbloeding van de aderen, vaak met zichtbare spataderen en gezwollen enkels. Bij lipoedeem gaat het om vetophopingen, meestal symmetrisch op benen of armen, zonder aantasting van handen of voeten.
Hoewel beide aandoeningen gepaard gaan met een toename van vetmassa, is lipoedeem geen vorm van obesitas. Bij obesitas ontstaat vetophoping door een algemene energie-onbalans en neemt het vet over het hele lichaam toe. Lipoedeem kenmerkt zich juist door symmetrische vetophopingen aan benen en/of armen, drukpijn, snelle blauwe plekken en een slankere taille, handen en voeten. Afvallen vermindert bij lipoedeem meestal niet het vet op de aangedane plekken.

Ja, lipoedeem beïnvloedt vaak zowel fysiek als mentaal. Patiënten ervaren pijn, vermoeidheid en mobiliteitsproblemen. Daarnaast spelen schaamte, onzekerheid en sociale beperkingen een rol. Behandeling kan deze impact aanzienlijk verminderen.

Naast medische zorg kan psychologische begeleiding, deelname aan steungroepen of lotgenotencontact waardevol zijn. Dit helpt bij het omgaan met de frustraties en emotionele belasting van de aandoening.
Ja, hormonale veranderingen zoals zwangerschap of menopauze kunnen lipoedeem verergeren. Dit komt doordat hormonen een rol spelen bij de vetopslag en de gevoeligheid van vetcellen. Vroege diagnose en behandeling zijn daarom belangrijk.

Volgende stap

Plan jouw consult

Tijdens een intake bij Lipology Clinic beoordelen we zorgvuldig jouw situatie. We beantwoorden je vragen en bespreken wat onze liposuctiebehandeling voor jou kan betekenen, zoals het verminderen van klachten en het verbeteren van de lichaamsverhoudingen. Daarnaast bespreken we wat je zelf kunt doen en kijken we of aanvullend niet-chirurgische behandelingen te adviseren zijn. Plan gerust een vrijblijvend consult.

Download de brochure

Laat jouw e-mailadres achter en download direct daarna de brochure over lipoedeem. Hierin vind je onder andere alles over de behandeling, de resultaten en de kosten.

Inhoud medisch gecontroleerd

Deze pagina is beoordeeld op medische juistheid door Drs. Halk, arts bij Lipology Clinic.
De inhoud wordt regelmatig geactualiseerd volgens de laatste medische inzichten.