Bekend uit de media:

Lipology Clinic te zien op RTL 4
Lipology Clinic te zien op NPO 1
Linda Magazine

Lipoedeem: welke rol spelen hormonen?

Een veel gestelde vraag is of hormonen een rol spelen bij lipoedeem. Meestal bedoelen vrouwen dan geslachtshormonen.

Een veel gestelde vraag is of hormonen een rol spelen bij lipoedeem. Meestal bedoelen vrouwen dan geslachtshormonen.

Hormonen

Lipoedeem en hormonen

Denk aan vragen als: moet ik juist wel of geen pil of spiraal gaan gebruiken? Kan dit mijn lipoedeem verergeren? Of heftiger: moet ik wel zwanger willen worden met mijn lipoedeem?

Kort antwoord: er is hier nog heel weinig over bekend.

Wij proberen je toch enige duidelijkheid te geven over dit onderwerp.

Het verschil tussen een huidallergie en een huidirritatie

Stand van zaken

De rol van hormonen bij lipoedeem is nog grotendeels onduidelijk

Er zijn vooral indirecte aanwijzingen dat hormonen een rol spelen bij lipoedeem. Zo weten we dat lipoedeem alléén bij vrouwen voorkomt, dat het meestal ontstaat tijdens periodes van hormonale veranderingen (zoals puberteit, zwangerschappen en/of menopauze) en dat lipoedeem verergert bij algehele gewichtstoename.

Het is dus waarschijnlijk dat in ieder geval geslachtshormonen een rol spelen bij lipoedeem. Maar ook hormonen die een bekende rol spelen bij obesitas, zoals schildklierhormonen, groeihormonen, stresshormonen en spijsverteringshormonen kunnen een rol spelen bij lipoedeem.

Herken je 3 of meer van deze klachten?

Doe onze gratis zelftest (2 minuten) en ontdek of jouw klachten overeenkomen met lipoedeem.

Gratis. Anoniem. 2 minuten.

Dikke benen: oorzaken & behandeling

Geslachtshormonen

Geslachts­hormonen en lipoedeem

De meest bekende vrouwelijke geslachtshormonen zijn oestrogenen en progestagenen. Er lijkt er een relatie te bestaan tussen deze hormonen en het verergeren van lipoedeem. Ook is bekend dat ze het vasthouden van vocht (oedeem) kunnen beïnvloeden.

Een oorzakelijke rol van deze hormonen bij lipoedeem is nog nooit wetenschappelijk aangetoond. Er zijn daarom ook geen adviezen over het al dan niet starten van bijvoorbeeld de anticonceptiepil of hormoonspiraal bij lipoedeem.

Het is wel aan te raden om bij het starten van hormonen goed op te letten of er niet plotseling verergering van het lipoedeem optreedt. Houd je verder vooral ook tijdens hormonale veranderingen (zoals zwangerschappen) heel goed aan de leefstijl adviezen, om verergering van lipoedeem zo veel mogelijk te voorkomen.

Wetenschappelijk onderzoek, waaronder een studie van Katzer et al. uit 2021, wijst op een mogelijke rol van oestrogeen bij de overmatige vetopslag die kenmerkend is voor lipoedeem. Uit dit onderzoek blijkt dat een verstoring in de oestrogeensignalering in vetcellen kan leiden tot:

  • Verandering in de verdeling van oestrogeenreceptoren, met invloed op vetopslag en vetafbraak
  • Verhoogde activiteit van enzymen die lokale oestrogeenproductie stimuleren
  • Toename van vetcelvorming, terwijl de vetafbraak en de mitochondriale functie, het vermogen van cellen om energie te produceren, juist afnemen

Belangrijk om te benadrukken: oestrogeen is goed en nodig voor het vrouwelijk lichaam. Het gaat niet om een te hoog oestrogeengehalte, maar om een verstoring in de verhouding tussen oestrogeen en andere hormonen zoals progesteron. Die disbalans kan de gezondheid van vet- en bindweefsel negatief beïnvloeden.

Overige hormonen

Overige hormonen en lipoedeem

Veruit het meeste onderzoek is gedaan naar de relatie tussen hormonen en obesitas. Vooral schildklierhormonen, stresshormonen, groeihormonen en spijsverteringshormonen krijgen veel aandacht. Aangezien gewichtstoename ook tot verergering van lipoedeem leidt, is het waarschijnlijk dat deze hormonen ook bij lipoedeem een rol kunnen spelen.

Wil je meer lezen over hormonen en obesitas? Op deze pagina van het Erasmus Medisch Centrum staat een interessant artikel over hormonen die een rol spelen bij obesitas.

De meest recente lipoedeem standaard uit de USA vermeldt dat 27% tot 36% van de vrouwen met lipoedeem een traag werkende schildklier hebben! Deze standaard adviseert dan ook om dit laagdrempelig te onderzoeken als er lipoedeem wordt vastgesteld (1).

1. Herbst KL, et al. Standard of care for lipedema in the United States. Phlebology. 2021 Dec;36(10):779-796.

Hormonen die een rol spelen bij obesitas spelen waarschijnlijk ook (mogelijk indirect) een rol bij lipoedeem. Zo kunnen suikerschommelingen (insulinepieken) tot een verstoord hongergevoel leiden. Het advies bij lipoedeem is dan ook om een gezond voedingspatroon aan te houden, waarbij insuline schommelingen zo veel mogelijk worden beperkt.

> Lees hier meer over voeding en lipoedeem.

Een verhoogd stressniveau (bv cortisol en adrenaline) kan tot eetbuien leiden en bijdragen aan overgewicht en chronische ontstekingsreacties. Het nemen van voldoende rust, voldoende slaap maar zeker ook voldoende beweging is daarom ook bij lipoedeem heel belangrijk.

Lees meer · Voeding en lipoedeem

Leefstijl

Wat kun je zelf doen bij hormonale invloeden op lipoedeem?

Hoewel je de hormonale veranderingen in je leven niet kunt voorkomen, zijn er leefstijlkeuzes die de impact ervan op lipoedeem kunnen beperken.

Een gevarieerd, vezelrijk en onbewerkt voedingspatroon ondersteunt de regulatie van hormonen als oestrogeen, insuline en cortisol. Vermijd snelle suikers en sterk bewerkte producten.

Regelmatige, niet te intensieve lichaamsbeweging helpt de vetstofwisseling te ondersteunen en de bloedcirculatie te verbeteren. Chronisch overtrainen heeft een averechts effect.

Voldoende nachtrust, bij voorkeur zeven tot negen uur, ondersteunt het herstel van het stresssysteem en de regulatie van melatonine en cortisol.

Chronische stress verhoogt de cortisolspiegel en kan bijdragen aan gewichtstoename en ontstekingsreacties. Voldoende rust is geen luxe, maar een onderdeel van de behandeling.

Bij Lipology Clinic wordt bij de intake altijd gekeken naar het individuele klachtenpatroon, inclusief het beloop tijdens hormonale veranderingen. Dit geeft een vollediger beeld van de situatie en helpt bij het bepalen van het meest passende advies.

Video

Oorzaak van lipoedeem

Wat veroorzaakt lipoedeem eigenlijk? Dit weten we.

Lipoedeem hangt vaak samen met erfelijke aanleg en hormonale veranderingen: het ontstaat of verergert rond de puberteit, zwangerschap of overgang. Het is dus geen kwestie van te veel eten of te weinig bewegen.

Levensfasen

Wanneer verergert lipoedeem door hormonale veranderingen?

Lipoedeem manifesteert zich doorgaans voor het eerst tijdens of kort na de puberteit, vaak tussen het 17e en 25e levensjaar. Maar het kan ook later beginnen of verergeren, namelijk tijdens zwangerschap of rond de menopauze. Vrouwen die terugblikken op het beloop van hun klachten, merken achteraf vaak dat de eerste tekenen al eerder aanwezig waren, maar geleidelijk zijn toegenomen.

De periodes waarbij hormonale schommelingen het grootst zijn, zijn ook de momenten waarop lipoedeem het meest zichtbaar kan veranderen:

Puberteit

Snelle stijging van geslachtshormonen gaat gepaard met veranderingen in de vetverdeling

Zwangerschap

Hormonale veranderingen en gewichtstoename kunnen vet- en vochtophopingen versterken

Menopauze

Dalende oestrogeenspiegels en hormonale schommelingen in de aanloop naar de menopauze kunnen klachten doen toenemen

Dit betekent niet dat hormonale veranderingen lipoedeem veroorzaken, maar ze kunnen het beloop wel beïnvloeden. Hoe meer je je bewust bent van deze momenten, hoe beter je erop kunt anticiperen.

Vergelijking

Lipoedeem, vetophoping of overgewicht?
Herken het verschil

Lipoedeem wordt regelmatig verward met overgewicht of andere aandoeningen. Dit zijn de belangrijkste verschillen.

LipoedeemOvergewicht
OorzaakErfelijk, afwijkend vetweefsel Energie-onbalans
Symmetrie Altijd symmetrischVerdeeld over lichaam
Afvallen Geen effect op lipoedeem-vetVet verdwijnt bij gewichtsverlies
PijnTypisch pijnlijk bij aanrakingGeen pijn

Lymfoedeem ontstaat door een verstoorde afvoer van lymfevocht. Hierdoor hoopt vocht zich op, vaak in één been of arm. Een belangrijk onderscheid is dat bij lymfoedeem ook de voeten of tenen kunnen opzwellen, iets wat bij lipoedeem vrijwel nooit voorkomt. De zwelling is doorgaans minder symmetrisch en kan op druk een putje achterlaten (pitting oedeem). Lymfoedeem reageert bovendien beter op specifieke oedeembehandelingen gericht op vochtafvoer.

Veneus oedeem wordt veroorzaakt door slecht functionerende aderen, vaak in combinatie met spataderen. Kenmerkend zijn zwelling rond de enkels, verkleuringen van de huid en een vermoeid, zwaar gevoel in de benen aan het einde van de dag. De zwelling neemt vaak af bij elevatie van de benen. Bij lipoedeem zien we juist een symmetrische vetophoping hoger op de benen en heupen, zonder de typische aderlijke huidveranderingen die bij veneus oedeem horen.

Obesitas is een algemene toename van vetmassa door een langdurige energie-onbalans. Hierbij neemt het vet over het hele lichaam toe en reageren de meeste cliënten goed op veranderingen in voeding en beweging. Bij lipoedeem ligt dit anders: de vetophopingen zijn specifiek en symmetrisch gelokaliseerd, verdwijnen niet door dieet of sporten en gaan vaak samen met drukpijn, blauwe plekken en een zwaar gevoel. Iemand kan zowel obesitas als lipoedeem hebben, maar de aandoeningen vragen om een verschillende aanpak.

Diagnose en behandelindicatie

Hoe wordt lipoedeem vastgesteld?

Heb je aanhoudende pijn, drukgevoeligheid of zie je dat het vet in je benen of armen aan beide kanten gelijk toeneemt? Dan is het verstandig om een arts of specialist te raadplegen.

Een goede diagnose is belangrijk. Het helpt om je klachten beter te begrijpen en om verwarring met andere aandoeningen te voorkomen. Omdat lipoedeem nog regelmatig niet wordt herkend, is ervaring van de behandelaar hierbij extra belangrijk.

Lichamelijk onderzoek

De diagnose begint meestal met een uitgebreid lichamelijk onderzoek. De arts kijkt onder andere naar de vetverdeling, de huid en of er sprake is van zwelling of gevoeligheid.

Lipoedeem is vaak te herkennen aan:

  • Drukpijn en gevoeligheid bij aanraken
  • Snel blauwe plekken krijgen
  • Een duidelijk verschil tussen slankere handen/voeten en vollere benen/armen

  • Ook wordt er gekeken of je beperkingen ervaart in bewegen of in dagelijkse activiteiten.

    Symmetrie en het cuff sign

    Symmetrie is een belangrijk herkenningspunt. Lipoedeem komt vrijwel altijd aan beide kanten voor, dus bijvoorbeeld in beide benen of beide armen in gelijke mate. Daarnaast kan de arts letten op het zogenaamde cuff sign. Dit is een duidelijke overgang bij de enkels (en soms bij de polsen), waarbij de vetophoping stopt boven de enkel en de voeten slank blijven. Dit helpt om lipoedeem te onderscheiden van andere oorzaken van zwelling.

    Afwijkend vetweefsel

    Sommige klachten van lipoedeem lijken op klachten die ook voorkomen bij bijvoorbeeld obesitas of lymfoedeem. Daarom is het belangrijk om andere oorzaken goed uit te sluiten. De arts kijkt hierbij onder andere naar:

  • De aanwezigheid van vocht (zoals pitting oedeem)
  • Algemene gezondheid en gewichtsschommelingen
  • Je medische achtergrond

  • Pas wanneer andere oorzaken onwaarschijnlijk zijn, kan lipoedeem met vertrouwen worden vastgesteld.

    Wel actie als

    Nog geen actie als

    Behandelingen

    Behandeling bij lipoedeem: wanneer is liposuctie zinvol?

    Wanneer klachten ondanks leefstijlmaatregelen blijven bestaan of toenemen, kan liposuctie een passende vervolgstap zijn om verdere beperkingen te beperken en de kwaliteit van leven te verbeteren.

    Bij Lipology Clinic passen we tumescente liposuctie toe, een lymfesparende techniek die ook in de Nederlandse richtlijn lipoedeem wordt beschreven. Deze methode verwijdert het afwijkende vetweefsel; veel vrouwen ervaren daarna minder pijn en meer bewegingsvrijheid. Het resultaat verschilt per persoon.

    Ben je benieuwd wat wij voor jou kunnen betekenen?

    Liposuctie met de tumescente techniek is op dit moment de enige behandeling die het lipoedeemvet verwijdert. Deze methode stelt een specialist in staat om vet nauwkeurig en gecontroleerd te verwijderen, waardoor contouren verbeteren en klachten zoals pijn en zwaar gevoel kunnen afnemen. De procedure is onderdeel van een bredere aanpak die altijd afgestemd wordt op het stadium van lipoedeem. 

    Daarbij is het belangrijk om te weten dat niet iedere liposuctiemethode geschikt is voor lipoedeem. Bij Lipology Clinic zijn we hierin gespecialiseerd en informeren we je graag zorgvuldig over wat wel en niet mogelijk is.

    Conservatieve behandelingen zijn gericht op het verlichten van dagelijkse klachten. Veelgebruikte mogelijkheden zijn:

    • Compressiekleding, professioneel aangemeten om zwaarte en zwelling te verminderen.
    • Lichte beweging, zoals zwemmen, fietsen en wandelen, om doorbloeding en mobiliteit te ondersteunen.
    • Huidvriendelijke zelfzorg, waarmee de huid soepel blijft en irritaties beperkt blijven.
    • Begeleiding door een oedeemfysiotherapeut, gericht op houding, belasting en het verbeteren van comfort.


    Hoewel deze opties de vetophopingen zelf niet verwijderen, ervaren veel cliënten er in het dagelijks leven ondersteuning door.

    Verder zijn er een heleboel niet chirurgische (conservatieve) behandelingen en adviezen.
Voorbeelden zijn: bewegingsprogramma’s, voedingsplannen, compressie, oedeemtherapie, kracht opbouwende trajecten, psychologische begeleiding en educatie over een gezonde leefstijl en goed omgaan met de klachten (zelfmanagement). Ook hier kunnen we jou over adviseren!

    Niet in elke fase is een operatieve behandeling direct noodzakelijk. Wanneer klachten mild zijn en je nog weinig hinder ervaart in het dagelijks leven, kan een conservatieve aanpak passend zijn. Denk aan leefstijladviezen, beweging en eventueel compressietherapie.

    Het doel in deze fase is vooral stabilisatie en het voorkomen van verergering. We kijken altijd zorgvuldig of een behandeling zoals liposuctie op dat moment meerwaarde heeft, of dat afwachten en monitoren verstandiger is. Een eerlijke beoordeling staat centraal, zodat je alleen een behandeling krijgt wanneer die echt passend is.

    Zij zijn er voor jou

    Onze artsen

    Onze dermatologen en liposuctieartsen combineren meer dan 30 jaar ervaring in vetbehandelingen.

    Drs. Halk

    Dermatoloog · Oprichter Lipology Clinic

    Dokter Halk is expert op het gebied van zowel medische als cosmetische behandelingen van de huid en de onderhuidse weefsels.
    Lees verder

    Drs. Habbema

    Dermatoloog · Medisch adviseur

    Loek Habbema is autoriteit op het gebied van vetbehandelingen met meer dan 30 jaar ervaring.
    Lees verder

    Drs. Christiaan Bakker

    Dermatoloog

    Christiaan Bakker is een ervaren dermatoloog met een specialisatie in lipoedeem en lymfoedeem.
    Lees verder

    Drs. van Seventer

    Liposuctiearts

    Drs. Iteke van Seventer is liposuctiearts bij Lipology Clinic met ervaring in dermatologie en  maatschappelijke en preventieve gezondheid.
    Lees verder

    Erkende expertise

    Samenwerking met hét lipoedeem-expertisecentrum van Nederland

    Wij werken samen met het ECL in ziekenhuis Nij Smellinghe, het enige door VWS erkende expertisecentrum voor lymf- en lipoedeem in Nederland.

    Het ECL is het nationale expertisecentrum voor lymf- en lipoedeem, onderdeel van ziekenhuis Nij Smellinghe en aangesloten bij het European Reference Network (ERN). Patiënten uit heel Nederland komen hier voor gespecialiseerde zorg.

    Onze BIG-geregistreerde artsen, onder wie dermatologen, zijn specifiek geschoold in de behandeling van lipoedeem. Eén van hen is ook werkzaam bij het ECL Drachten, wat de samenwerking direct verbindt.

    Onze behandeling volgt de landelijke medische richtlijn lipoedeem (NVDV, 2014). Zo weet je zeker dat je zorg aansluit op de nieuwste wetenschappelijke inzichten en medische standaarden.

    Veel gestelde
    vragen over Lipoedeem.

    Lipoedeem is een aandoening waarbij er plaatselijk vetophopingen ontstaan. Dit vet is vaak pijnlijk en verdwijnt niet of nauwelijks door afvallen. Het lichaam raakt hierdoor uit verhouding met kenmerkend een slank bovenlijf en dikke ledematen; ook wel het ‘two body syndrome’ genoemd.

    Lipoedeem komt vooral voor op heupen (zadeltassen), bovenbenen (dijen), onderbenen, aan de binnenkant van de knieën en op de armen. Soms zit het afwijkende vet ook op andere plaatsen, zoals de onderbuik.

    Lees hier meer over verschillende types lipoedeem. 

    Onder andere deze kenmerken en klachten kunnen erop wijzen dat je lipoedeem hebt:

    • Symmetrische vetophopingen (dus aan twee zijden van het lichaam)
    • Nagenoeg geen verbetering bij afvallen
    • Het vet zit helemaal rondom de benen of armen (wiebelbenen/ blubberbenen)
    • Pijn en/of een zwaar gevoel in de benen
    • De huid is gevoelig bij druk van buitenaf
    • Het vet houdt ineens op bv bij de enkels of polsen (‘cuff sign’)
    • Het vet voelt hobbelig aan
    • De voeten en handen zijn slank
    • Verschil van 2 of 3 kledingmaten tussen boven en onderlijf

    Dikke benen kunnen ook andere oorzaken hebben.

    Lees hier meer over de kenmerken van lipoedeem en de verschillen met andere aandoeningen waarbij de benen dik kunnen worden.

    Het onderscheid tussen ‘normaal’ algemeen overgewicht (obesitas) en lipoedeem is soms lastig. Bij obesitas worden de benen namelijk ook dik en er bestaat nog geen laboratoriumtest om aan te tonen of vet ‘echt’ lipoedeem vet is.

    Er wordt gedacht dat van alle vrouwen met toegenomen onderhuids vet op de benen/armen 60% wordt veroorzaakt door obesitas, 20% door lipoedeem en de overige 20% door een combinatie van beide.

    Vaak is het dus ook een mengbeeld. 

    Bij lymfoedeem hoopt zich weefselvocht op in het onderhuidse weefsel. Het meest kenmerkende verschijnsel van lymfoedeem is zwelling van het ledemaat (inclusief hand of voet) met daarbij vaak een zwaar, vermoeid of strak gevoel. In het beginstadium kun je nog putjes drukken in het vocht (pitting oedeem) in een later stadium niet meer.

    De asymmetrie, de mogelijkheid er putjes in te drukken en het meedoen van de voeten/handen zijn duidelijke verschillen met lipoedeem.

     

    Meestal ontstaat lipoedeem rond de puberteit. Maar het kan ook op latere leeftijd beginnen, bijvoorbeeld na een zwangerschap of zelfs pas rond de menopauze. Interessant is dat als die vrouwen dan terugblikken, hun lipoedeem vaak toch al eerder blijkt te zijn begonnen. Klachten kunnen namelijk heel geleidelijk aan toe nemen, waarbij er gewenning optreedt.

    Lees hier meer over het beloop en de ernst van de klachten.

    De oorzaak van lipoedeem is nog onbekend. Wel vermoeden we dat er sprake is van een genetische aanleg, die pas gedurende het leven zichtbaar wordt.  Vaak zie je dus ook andere vrouwen in de familie met dezelfde lichaamsbouw en klachten.

    Aangezien klachten vaak beginnen en/of verergeren tijdens hormonale schommelingen (puberteit, zwangerschap, menopauze) spelen hormonen waarschijnlijk ook een rol.

    De oorzaak van lipoedeem is nog onbekend. Wel vermoeden we dat er sprake is van een genetische aanleg, die pas gedurende het leven zichtbaar wordt. Vaak zie je dus ook andere vrouwen in de familie met dezelfde lichaamsbouw en klachten.

    Lipoedeem vet reageert niet of nauwelijks op afvallen. Heel frustrerend voor patiënten! Toch kan de juiste voeding de klachten wel verbeteren.

    Bij lipoedeem gelden de volgende voedingsadviezen:

    • Vermijd snelle/geraffineerde suikers
    • Probeer voedzame, koolhydraatarme voeding te eten
    • Plantaardige koolhydraatarme diëten hebben de voorkeur ten opzichte van dierlijke diëten
    • Vermijd (crash) diëten (jojo-en)

    Als je moeite hebt om op basis van deze adviezen een voedingsplan samen te stellen, dan is het zinvol om eens met een diëtiste te praten. Bij voorkeur een diëtiste die kennis heeft over lipoedeem.

    Meer over voeding bij lipoedeem

    Er zijn vooral indirecte aanwijzingen dat hormonen een rol spelen bij lipoedeem. Zo weten we dat lipoedeem alléén bij vrouwen voorkomt, dat het meestal ontstaat tijdens periodes van hormonale veranderingen (zoals puberteit, zwangerschappen en/of menopauze) en dat lipoedeem verergert bij algehele gewichtstoename.

    Het is dus waarschijnlijk dat in ieder geval geslachtshormonen een rol spelen bij lipoedeem. Maar ook hormonen die een bekende rol spelen bij obesitas, zoals schildklierhormonen, groeihormonen, stresshormonen en honger-/verzadigingshormonen kunnen een rol spelen bij lipoedeem.

    Over het algemeen neemt de ernst van lipoedeem gedurende het leven toe. Hoe het zich bij een individuele patiënt ontwikkelt is echter niet te voorspellen. Zo kan lipoedeem het hele leven mild blijven maar ook ineens snel toenemen. Vaak rondom hormonale veranderingen of algehele gewichtstoename.

    Ook de ernst van de ervaren klachten verschilt enorm tussen patiënten. Zo kan iemand met veel lipoedeem vet soms minder (pijn)klachten voelen dan iemand met weinig lipoedeem vet.

    Het enige wat je zelf kunt doen om verergering te voorkomen is je goed houden aan de leefstijladviezen.

    Om de communicatie makkelijker te maken wordt het algemene beloop van lipoedeem onderverdeeld in 3 stadia:

    • In stadium 1 de huid lijkt nog glad maar door beginnende verharding (fibrose) voelt het onderhuids vetweefsel aan alsof er een soort piepschuimballetjes onder zitten
    • In stadium 2 ontstaan onderhuidse walnoot tot appel grote deukjes, waarbij de huid een onregelmatig uiterlijk krijgt (matras fenomeen)
    • In stadium 3 worden de deuken groter en duidelijker. Er worden ook misvormende vetophopingen zichtbaar.

     

    Deze ‘algemene stadia’ zeggen echter niets over de het individuele beloop en de ervaren hevigheid van de (pijn)klachten! Lees hier meer over het beloop en de ernst van lipoedeem. 

    Lipoedeem komt nagenoeg alleen bij vrouwen voor. In de literatuur zijn maar enkele casus van mannen met lipoedeem beschreven. Er wordt mede daardoor gedacht dat een van de oorzaken van lipoedeem waarschijnlijk hormonaal beïnvloed wordt.

    Bertlich M, et al. Lipedema in a male patient: report of a rare case – management and review of the literature. GMS Interdiscip Plast Reconstr Surg DGPW. 2021 Sep 22;10:Doc11. 

    Lipoedeem is echt iets anders dan algemeen overgewicht (adipositas of obesitas). Er zijn ook een heleboel slanke vrouwen met lipoedeem. Zelfs bij forse vetophopingen op benen en/of armen, kan de romp mager zijn (two-body syndrome).

    Gewichtsproblematiek en zelfs eetstoornissen komen regelmatig voor bij lipoedeem patiënten. Zeer waarschijnlijk, omdat afvallen of diëten weinig tot geen effect heeft op het lipoedeem vet. Het is heel belangrijk hier oog voor te hebben! Vooral meisjes in de puberteit zijn hier vatbaar voor.

    De behandeling van lipoedeem heeft meerdere onderdelen.

    Chirurgische behandeling (liposuctie)
    De enige manier om lipoedeem vet te verwijderen is tumescente liposuctie. Lipology Clinic is als expertise kliniek gespecialiseerd in deze geavanceerde behandeling.

    Meer liposuctie bij lipoedeem

    Conservatieve behandeling
    De niet chirurgische behandelingen en adviezen worden gezamenlijk de conservatieve behandeling van lipoedeem genoemd. Denk hierbij aan bewegingsprogramma’s, voedingsplannen, compressietherapie, oedeemtherapie, krachtopbouwende behandelingen, psychologische begeleiding en ondersteuning bij een gezonde leefstijl en het terugwinnen van controle (zelfmanagement).

    Dingen die je zelf kunt doen om klachten te verminderen en verergering te voorkomen zijn onderdeel van de conservatieve behandeling van lipoedeem. De richtlijn lipoedeem geeft de volgende adviezen:

    • Vermijd het ontstaan van overgewicht.
    • Volg bij overgewicht een aangepast dieet
    • Zorg voor voldoende lichaamsbeweging
    • Draag overdag zo nodig aangemeten therapeutische elastische kousen (TEK) of lipoedeem compressie broek
    • Doe aan krachttraining om krachtsverlies tegen te gaan
    • Leer vaardigheden om op de juiste manier met je klachten om te gaan (self-management)
    • Zoek hulp als je moeite hebt met bepaalde adviezen. Bv. bij een gespecialiseerde fysiotherapeut, oedeemtherapeut, diëtist, etc.
    • Liposuctie onder tumescente plaatselijke verdoving is de enige aanbevolen manier om het lipoedeem vet te verwijderen. Bezoek hiervoor altijd een gespecialiseerd centrum, zoals Lipology Clinic!

    Tumescente liposuctie is een bewezen effectieve behandeling voor lipoedeem. Deze geavanceerde ‘lymfe-sparende’ methode verbetert de storende vetophopingen, de (over)gevoeligheid, de pijnklachten en daarmee de algehele kwaliteit van leven. Ook voorkomt het dat lipoedeem op de behandelde gebieden verergert (1).

    Let op: andere (traditionele) liposuctie methoden kunnen de klachten juist verergeren! Laat je dus goed informeren!

    1. Sandhofer M, Hanke CW, Habbema L. […] Halk AB. Prevention of Progression of Lipedema With Liposuction Using Tumescent Local Anesthesia: Results of an International Consensus Conference. Dermatol Surg. 2020 Feb;46(2):220-228.

    Tumescente liposuctie is een geavanceerde techniek, die geheel onder plaatselijke verdoving wordt uitgevoerd. Er wordt hierbij heel veel vloeistof met verdoving in het te behandelen gebied ingespoten, waardoor het vetweefsel stevig wordt en het vet als het ware verweekt. Hierdoor kan het vet veiliger, makkelijker, mooier en met minder weefselschade (lymfe-sparend) worden verwijderd. Om de behandeling nog meer te verfijnen gebruiken we bij Lipology Clinic dunne trillende (vibrerende) zuigbuisjes (canules).

    Om liposuctie veilig (lymfe-sparend) uit te voeren moet de behandeling voldoen aan een aantal strikte voorwaarden1. Dit wordt alleen uitgevoerd in enkele gespecialiseerde centra, zoals Lipology Clinic.

    Dit zijn vragen die je zelf aan de arts kunt stellen om te achterhalen of je echt met de juiste techniek te maken hebt:

    • Wordt er écht alléén gebruik gemaakt de plaatselijke verdoving die in de tumescente vloeistof zit?
    • Dus géén narcose, ruggenprik of verdoving via spuitjes of infuus?
    • Gaat het inspuiten van de vloeistof langzaam (bijv. 30 min, vaak langer)?
    • Worden er véle liters vloeistof gebruikt?
    • Laten jullie de vloeistof na het inspuiten langdurig inwerken (i.i.g. 30 min tot langer dan een uur)?
    • Wordt er gebruik gemaakt van dunne, stompe (evt. trillende) canules om het vet mee weg te zuigen?

    Bij lipoedeem is het ook belangrijk dat er in het behandelgebied zo veel mogelijk vet wordt weggehaald. Alleen hiermee voorkom je dat de klachten weer terugkomen.

    https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/lipoedeem

    Omdat de klachten bij de meeste patiënten steeds erger worden en het effect van een tumescente liposuctie blijvend is, heeft het de voorkeur om liposuctie in een vroeg stadium uit te laten voeren.

    Tumescente liposuctie geeft vaak veel bewegingsvrijheid terug, waardoor je meer controle en tevredenheid voelt over je lichaam. Ook past kleding weer beter. Dit alles vergroot de kwaliteit van leven.

    Medicijnen hebben geen effect tegen lipoedeem. Gebruik van plastabletten kan zelfs extra risico’s opleveren.

    Er is nog geen duidelijkheid over de precieze oorzaak van de pijn bij lipoedeem. Wel weten we steeds meer over afwijkingen in het lipoedeem vet, die mogelijk ook de pijn kunnen verklaren, zoals: afwijkingen in lymfe- en kleine bloedvaatjes, toegenomen ontstekingscellen, toename van vetcellen in grootte en aantal, verharding van het weefsel (fibrose), zuurstoftekort (hypoxie) en verhoogde gevoeligheid van zenuwen.

    Ook lijkt de pijnbeleving toegenomen bij lipoedeem (allodynie). Hoe dit komt is niet duidelijk.

    Tot slot kan er ook nog indirect pijn ontstaan door lipoedeem. Denk hierbij aan knie- en voetklachten, door het toegenomen gewicht op de gewrichten.

    Behandeling van de pijn is een belangrijk doel van de gehele behandeling van het lipoedeem. Dingen die je zelf kan doen zijn vooral het volgen van een gezonde leefstijl met voldoende beweging en gezonde voeding. Bij sommigen geeft het dragen van compressie kleding verlichting. 

    Tumescente liposuctie onder plaatselijke verdoving heeft in ieder geval bewezen langdurig effect op de pijnklachten bij lipoedeem1. Dit is ook onze ervaring. De meeste patiënten geven na de behandeling aan dat de pijnklachten in het behandelde gebied heel erg afgenomen zijn, waardoor bewegen en het dragen van kleding weer veel makkelijker is geworden.

    * Sandhofer M, Hanke CW, Habbema L. […]  Halk AB. Prevention of Progression of Lipedema With Liposuction Using Tumescent Local Anesthesia: Results of an International Consensus Conference. Dermatol Surg. 2020 Feb;46(2):220-228.

    Een oorzakelijke rol van deze hormonen bij lipoedeem is nog nooit wetenschappelijk aangetoond. Er zijn daarom ook geen adviezen over het al dan niet starten van bijvoorbeeld de anticonceptiepil of hormoonspiraal bij lipoedeem. Het is wel aan te raden om bij het starten van hormonen goed op te letten of er niet plotseling verergering van het lipoedeem optreedt. Houd je verder vooral ook tijdens hormonale veranderingen (zoals zwangerschappen en menopauze) heel goed aan de leefstijladviezen, om verergering van lipoedeem zo veel mogelijk te voorkomen.

    Zo’n 27% tot 36% van de vrouwen met lipoedeem heeft een traag werkende schildklier! Symptomen hiervan zijn o.a. gewichtstoename, vermoeidheid en moeite met koude omgevingen. Deze klachten lijken dus ook op de klachten bij lipoedeem!

    Het advies is dan ook om dit laagdrempelig te onderzoeken als er lipoedeem wordt geconstateerd.

    Herbst KL, et al. Standard of care for lipedema in the United States. Phlebology. 2021 Dec;36(10):779-796.

    Een verhoogd stressniveau (cortisol en adrenaline) kan tot eetbuien leiden en bijdragen aan overgewicht en langdurige ontstekingsreacties., wat beide gelinkt is aan lipoedeem.

    Het nemen van voldoende rust, voldoende slaap maar zeker ook voldoende beweging is daarom ook bij lipoedeem heel belangrijk.

    Nee. Lipoedeem zélf geeft geen groter risico op hartklachten. Sterker nog: een peervormige vetverdeling zou juist beschermen tegen hart en vaatziekten.

    Algemeen overgewicht (obesitas) verhoogt dit risico wel. Aangezien een groot percentage van de lipoedeem patiënten ook algemeen overgewicht ontwikkelt, is volgen van de leefregels heel belangrijk.

    Een recente wetenschappelijke studie liet zien dat een hoge bloeddruk bij lipoedeem patiënten vaker voorkomt dan in de gemiddelde bevolking.

    De exacte relatie is echter niet helemaal duidelijk. Het lijkt erop dat er een verband is met de gelijktijdige aanwezigheid van algeheel overgewicht, wat in verder gevorderde stadia van lipoedeem ook vaker voorkomt.

    Het is daarom belangrijk om altijd te kijken naar je bloeddruk, vooral als je last hebt van algeheel overgewicht.

    Bekijk hieronder de kosten:

    Klaar voor de volgende stap?

    Herken je jezelf
    in dit verhaal?

    Plan een informatiegesprek en ontvang eerlijk advies van een gespecialiseerde arts.

    Download de brochure

    Laat jouw e-mailadres achter en download direct daarna de brochure over lipoedeem. Hierin vind je onder andere alles over de behandeling, de resultaten en de kosten.

    Inhoud medisch gecontroleerd

    Deze pagina is beoordeeld op medische juistheid door drs. Bakker, arts bij Lipology Clinic. De inhoud wordt regelmatig geactualiseerd volgens de laatste medische inzichten.

    • J.A. Kadouch , H.G. Bruining,, J. van Wijk, R.W. Wijdeveld, C.V. Bakker, Liposuctie onder tumescente lokale anesthesie: inzicht in het veiligheidsprofiel van deze behandeling op Nederlandse bodem, NtvDV, 2024 Aug; 34(7): 20-27
    • Bakker C.V. et al, Initiator van Projectidee voor onderzoek ZonMW: “Effectiveness of tumescent liposuction on pain, QoL, volume and physical functioning in lipedema”, 2024
    • Bakker C.V. et al, Laterale oblique voorhoofdslijnen, NtvDV 2015
    • Bakker C.V. et al, Necrobiotisch xanthogranuloom, NtvDV 2015
    • Bakker C.V. et al, Apocriene miliaria, NtvDV 2015
    • Bakker C.V. et al, Why you should ask your patients about their fishing hobbies, Neth J Med. 2013 Sep; 71 (7): 366-8
    • Bakker C.V. et al, Bullous pemphigoid as pruritus in the elderly: a common presentation, JAMA Dermatol.2013 Aug;149(8):950-3.
    • Bakker C.V., Terra JB, Vreemdlichaamsgranulomen na siliconen injecties, NtvDV 2013 Aug; 23(8): 503-6
    • Bakker C.V. et al, hypersensitivity syndrome and spiking fever, Indian J Dermatol. 2012 Nov;57(6):504.
    • Bakker C.V. et al, Ascaridole, a sensitizing component of tea tree oil, patch tested at 1% and 5% in two series of patients, Contact Dermatitis.2011 Oct;65(4):240-1
    • Bakker C.V. et al, Chromomycose, NtvDV, 2011 Sept; 21(8):432-6
    • Auteur van ‘Triple Respons van Lewis’ in Canon van de Dermatologie, 1ste editie, Ma 2011

    Twijfel je of jouw klachten passen bij lipoedeem?

    Veel vrouwen herkennen zware of pijnlijke benen, maar weten niet of het lipoedeem is. Met deze korte zelftest (2 minuten) ontdek je vrijblijvend of jouw klachten overeenkomen met lipoedeem. De test is opgesteld door onze specialisten.

    100% anoniem · Geen gegevens nodig · Resultaat in 2 minuten