This post is also available in:
Bekend uit de media:
This post is also available in:
Bekend uit de media:
In mijn praktijk zie ik heel veel vrouwen met lipoedeem. Hier geef ik antwoord op de meest gestelde vragen tijdens mijn spreekuur. Misschien zit het antwoord op jouw vraag hier al tussen of helpt het je in de voorbereiding voor het gesprek met de arts.
Bij lipoedeem is het vet ongelijkmatig verdeeld over het lichaam. Er ontstaat pijnlijk vet op vooral de benen en armen maar soms ook op andere plaatsen. Dat vet verdwijnt niet of nauwelijks door afvallen. Het afwijkende vet is vaak pijnlijk en er kunnen snel blauwe plekken ontstaan. Meestal ontstaan de klachten rond de puberteit maar ook op latere leeftijd kan het beginnen, bijvoorbeeld na een zwangerschap of zelfs rond de menopauze. Als men dan echter terugblikt, dan blijkt het lipoedeem vaak toch al eerder in mindere mate aanwezig te zijn geweest maar namen de klachten pas later toe, waardoor het pas op latere leeftijd herkend werd.
De volgende kenmerken kunnen er op wijzen dat je lipoedeem hebt:
Het stellen van de diagnose is lipoedeem is ook voor dokters niet altijd gemakkelijk, omdat de klachten per patiënt verschillen. In Nederland hebben we daarom in een medische richtlijn enkele criteria vastgesteld om de diagnose lipoedeem te stellen. Het is echter vooral belangrijk om alle meespelende klachten goed te beoordelen. Bij mensen met die mij bezoeken met de vraag of ze lipoedeem hebben, spelen namelijk regelmatig meerdere andere klachten ook een rol.
Klachten die regelmatig ook optreden met lipoedeempatiënten zijn de volgende:
Oedeem door vocht:
In het vetweefsel kan ophoping van weefselvocht (lymfoedeem) ontstaan. Meestal zit in het lipoedeemweefsel maar een klein beetje lymfevocht. Als de lymfevaatjes echter niet goed aangelegd zijn, of als er extra weefselvocht wordt geproduceerd, bv door ontsteking of door te weinig bewegen, dan kan het vocht een grotere rol gaan spelen bij de klachten. Hier kijk ik dan ook altijd goed naar als ik een patiënt met lipoedeem zie.
Algemeen overgewicht:
Veel mensen met lipoedeem ontwikkelen ook toename van ‘normaal’ vet op de buik. Vaak speelt een verstoorde relatie met voeding een rol, omdat afvalpogingen in het verleden zo weinig effect hebben. Crash diëten en jojoën is zelden effectief en kan lipoedeem doen verergeren (lees hier meer over lipoedeem en voeding.
Moeite met bewegen en verlies van spierkracht:
Regelmatig hebben patiënten ook klachten tijdens het bewegen. Deze klachten beperken de dagelijkse activiteiten. Het vet kan in de weg zitten en vet rond de gewrichten kan extra pijnklachten veroorzaken, wat vaak verward wordt met bijvoorbeeld artrose. Daarnaast zien we dat hypermobiliteit vaak voorkomt bij mensen met lipoedeem. Veel patiënten beschrijven klachten van vermoeidheid, zowel van de benen als van het hele lichaam, een afnemende conditie en klachten van toenemend verlies van spierkracht van de benen.
Het korte antwoord op deze vraag is nee. De oorzaak van lipoedeem is nog niet helemaal duidelijk maar we weten wel dat er een genetisch aanleg bestaat voor het ontwikkelen van lipoedeem. Deze aanleg kunnen we niet wegnemen. De behandeling van lipoedeem kun je onderverdelen in 2 onderdelen:
1. De conservatieve behandeling:
Dit bestaat uit het in kaart brengen en aanpakken van bijbehorende klachten. Denk bijvoorbeeld aan behandeling van de klachten door vocht, bewegingsbeperking, verlies van spierkracht en overgewicht. In deze blog lees je meer over de conservatieve behandeling van lipoedeem.
2. Het verwijderen van het zieke vet (Pure Tumescente Liposuctie)
De overmatige vetophopingen en de pijn/vermoeidheidsklachten kunnen sterk verminderd worden door een speciale vorm van liposuctie, namelijk: tumescente liposuctie onder locale verdoving. Deze behandeling wordt door dokter Halk heel veel uitgevoerd. Het grotendeels verwijderen van het lipoedeemvet is voor bijna alle patiënten een grote opluchting. Het geeft meer bewegingsvrijheid, vermindert de pijn en maakt een einde aan het slecht passen van kleding waar de meeste patiënten al het grootste gedeelte van hun leven mee worstelen. Lees hier meer over.
Het beloop van lipoedeem is moeilijk te voorspellen. Een klassiek verhaal is dat vrouwen tijdens de puberteit al merken dat de benen geleidelijk aan steeds dikker worden, waarbij de bijbehorende klachten steeds duidelijker merkbaar worden. Lipoedeem kan echter ook heel lange tijd stabiel zijn of ineens binnen korte tijd verergeren. Vaak lijken hormonale veranderingen, zoals zwangerschap of menopauze, een trigger voor deze verergering. Ook algehele gewichtstoename door veranderend eetpatroon (denk aan studententijd) of een periode van immobiliteit kan gepaard gaan met toename van het lipoedeem. Vooral op deze laatste twee dingen kun je invloed uitoefenen.
Zoals gezegd spelen algehele gewichttoename en immobiliteit een negatieve rol bij lipoedeem. Het ontwikkelen en volhouden van een gezonde leefstijl met gezonden voeding en voldoende beweging is dus ook heel belangrijk. En het voordeel hiervan is dat je dit zelf kunt doen! Soms is dat echter makkelijker gezegd dan gedaan. Ondersteuning van bijvoorbeeld een diëtist of fysiotherapeut kan dan goed zijn. Als er sprake is van oedeem door vocht, dan is het ook belangrijk om hier zelf mee aan de slag te gaan, bijvoorbeeld door het dragen van steunkousen (compressie) of het aanleren van handgrepen om de lymfeafvloed thuis te stimuleren. Hier kan een oedeem therapeut mee helpen.
Verder weten we dat bij lipoedeem vaak ook krachtsverlies optreedt. Het doen van krachtoefeningen wordt daarom ook aanbevolen.
Tumescente Liposuctie is mogelijk bij beginnend of plaatselijk lipoedeem, maar ook in een gevorderd stadium kan deze ingreep toegepast worden. Wilt u weten of u voor deze behandeling in aanmerking komt, maak dan een afspraak. Wacht daar niet te lang mee; lipoedeem gaat niet vanzelf over en als de aandoening niet behandeld wordt kan hij in de loop der jaren flink verergeren. De ervaring leert dat veel mensen met lipoedeem naar verloop van tijd te veel last hebben van hun aandoening om nog goed te kunnen bewegen. En juist dát is belangrijk om de klachten te beperken. Een pure tumescente liposuctie geeft vaak veel bewegingsvrijheid terug, waardoor je zelf ook weer meer in charge bent over je lichaam.
Voor meer informatie of het maken van een afspraak met dokter Halk, kun u contact opnemen.
Ook is het misschien interessant om de patiëntenversie van de richtlijn lipoedeem eens te bekijken. Deze werd onder meer door dokter Halk opgesteld.
Bij Lipology Clinic ben je in goede handen. We bieden gespecialiseerde zorg voor vrouwen met lipoedeem, in een veilige en vertrouwde omgeving. Bij ons kun je kiezen voor een volledig vrouwelijk behandelteam (uniek in Nederland).
Wat je van ons mag verwachten:
Tijdens een uitgebreid consult bespreken we samen of liposuctie in jouw situatie een zinvolle volgende stap is en welke aanvullende begeleiding daarbij past.
Maak online of telefonisch een afspraak. Wij nemen vervolgens contact met je op om de afspraak te bevestigen en eventuele vragen te beantwoorden.
Tijdens een eerste consult neemt de arts alle tijd om je wensen en de mogelijkheden te bespreken. Je krijgt een eerlijk advies over mogelijke behandelingen, risico’s en nazorg.
Pietersbergweg 281
2e etage
1105 BM Amsterdam
(Frances gebouw)
Als je voor een behandeling kiest zorgen wij ervoor dat deze optimaal wordt uitgevoerd.
Wij gaan voor een probleemloos herstel. Heb je vragen of verloopt het herstel anders dan je dacht? Wij zijn 24/7 telefonisch bereikbaar.
De behandeling was heel prettig en persoonlijk. Ook de nazorg was heel fijn. Snel contact en meerdere keren een telefonische check gehad.
Zorgkaart
Dokter Halk is de oprichter van Lipology Clinic. Door haar opleiding tot dermatoloog en passie voor esthetiek is drs. Halk expert op het gebied van zowel medische als cosmetische behandelingen van de huid en de onderhuidse weefsels.
Loek Habbema is autoriteit op het gebied van vetbehandelingen met meer dan 30 jaar ervaring. Hij behandelde voorheen in Medisch Centrum ‘t Gooi in Bussum. Nu behandelt Loek Habbema zijn patiënten bij Lipology Clinic, waar hij ook Medisch Adviseur is.
Christiaan Bakker is een ervaren dermatoloog met een specialisatie in lipoedeem en lymfoedeem. Hij behandelt patiënten bij Lipology Clinic en is daarnaast werkzaam bij het Expertisecentrum Lymfovasculaire Geneeskunde (ECL) in Drachten.
Ben je nog niet uitgelezen over Lipoedeem?
Wat is lipoedeem?
Lipoedeem is een aandoening waarbij er plaatselijk vetophopingen ontstaan. Dit vet is vaak pijnlijk en verdwijnt niet of nauwelijks door afvallen. Het lichaam raakt hierdoor uit verhouding met kenmerkend een slank bovenlijf en dikke ledematen; ook wel het ‘two body syndrome’ genoemd.
Lipoedeem komt vooral voor op heupen (zadeltassen), bovenbenen (dijen), onderbenen, aan de binnenkant van de knieën en op de armen. Soms zit het afwijkende vet ook op andere plaatsen, zoals de onderbuik.
Lees hier meer over verschillende types lipoedeem.
Onder andere deze kenmerken en klachten kunnen erop wijzen dat je lipoedeem hebt:
Dikke benen kunnen ook andere oorzaken hebben.
Lees hier meer over de kenmerken van lipoedeem en de verschillen met andere aandoeningen waarbij de benen dik kunnen worden.
Het onderscheid tussen ‘normaal’ algemeen overgewicht (obesitas) en lipoedeem is soms lastig. Bij obesitas worden de benen namelijk ook dik en er bestaat nog geen laboratoriumtest om aan te tonen of vet ‘echt’ lipoedeem vet is.
Er wordt gedacht dat van alle vrouwen met toegenomen onderhuids vet op de benen/armen 60% wordt veroorzaakt door obesitas, 20% door lipoedeem en de overige 20% door een combinatie van beide.
Vaak is het dus ook een mengbeeld.
Bij lymfoedeem hoopt zich weefselvocht op in het onderhuidse weefsel. Het meest kenmerkende verschijnsel van lymfoedeem is zwelling van het ledemaat (inclusief hand of voet) met daarbij vaak een zwaar, vermoeid of strak gevoel. In het beginstadium kun je nog putjes drukken in het vocht (pitting oedeem) in een later stadium niet meer.
De asymmetrie, de mogelijkheid er putjes in te drukken en het meedoen van de voeten/handen zijn duidelijke verschillen met lipoedeem.
Meestal ontstaat lipoedeem rond de puberteit. Maar het kan ook op latere leeftijd beginnen, bijvoorbeeld na een zwangerschap of zelfs pas rond de menopauze. Interessant is dat als die vrouwen dan terugblikken, hun lipoedeem vaak toch al eerder blijkt te zijn begonnen. Klachten kunnen namelijk heel geleidelijk aan toe nemen, waarbij er gewenning optreedt.
Lees hier meer over het beloop en de ernst van de klachten.
De oorzaak van lipoedeem is nog onbekend. Wel vermoeden we dat er sprake is van een genetische aanleg, die pas gedurende het leven zichtbaar wordt. Vaak zie je dus ook andere vrouwen in de familie met dezelfde lichaamsbouw en klachten.
Aangezien klachten vaak beginnen en/of verergeren tijdens hormonale schommelingen (puberteit, zwangerschap, menopauze) spelen hormonen waarschijnlijk ook een rol.
De oorzaak van lipoedeem is nog onbekend. Wel vermoeden we dat er sprake is van een genetische aanleg, die pas gedurende het leven zichtbaar wordt. Vaak zie je dus ook andere vrouwen in de familie met dezelfde lichaamsbouw en klachten.
Lipoedeem vet reageert niet of nauwelijks op afvallen. Heel frustrerend voor patiënten! Toch kan de juiste voeding de klachten wel verbeteren.
Bij lipoedeem gelden de volgende voedingsadviezen:
Als je moeite hebt om op basis van deze adviezen een voedingsplan samen te stellen, dan is het zinvol om eens met een diëtiste te praten. Bij voorkeur een diëtiste die kennis heeft over lipoedeem.
Meer over voeding bij lipoedeem
Er zijn vooral indirecte aanwijzingen dat hormonen een rol spelen bij lipoedeem. Zo weten we dat lipoedeem alléén bij vrouwen voorkomt, dat het meestal ontstaat tijdens periodes van hormonale veranderingen (zoals puberteit, zwangerschappen en/of menopauze) en dat lipoedeem verergert bij algehele gewichtstoename.
Het is dus waarschijnlijk dat in ieder geval geslachtshormonen een rol spelen bij lipoedeem. Maar ook hormonen die een bekende rol spelen bij obesitas, zoals schildklierhormonen, groeihormonen, stresshormonen en honger-/verzadigingshormonen kunnen een rol spelen bij lipoedeem.
Over het algemeen neemt de ernst van lipoedeem gedurende het leven toe. Hoe het zich bij een individuele patiënt ontwikkelt is echter niet te voorspellen. Zo kan lipoedeem het hele leven mild blijven maar ook ineens snel toenemen. Vaak rondom hormonale veranderingen of algehele gewichtstoename.
Ook de ernst van de ervaren klachten verschilt enorm tussen patiënten. Zo kan iemand met veel lipoedeem vet soms minder (pijn)klachten voelen dan iemand met weinig lipoedeem vet.
Het enige wat je zelf kunt doen om verergering te voorkomen is je goed houden aan de leefstijladviezen.
Om de communicatie makkelijker te maken wordt het algemene beloop van lipoedeem onderverdeeld in 3 stadia:
Deze ‘algemene stadia’ zeggen echter niets over de het individuele beloop en de ervaren hevigheid van de (pijn)klachten! Lees hier meer over het beloop en de ernst van lipoedeem.
Lipoedeem komt nagenoeg alleen bij vrouwen voor. In de literatuur zijn maar enkele casus van mannen met lipoedeem beschreven. Er wordt mede daardoor gedacht dat een van de oorzaken van lipoedeem waarschijnlijk hormonaal beïnvloed wordt.
Bertlich M, et al. Lipedema in a male patient: report of a rare case – management and review of the literature. GMS Interdiscip Plast Reconstr Surg DGPW. 2021 Sep 22;10:Doc11.
Lipoedeem is echt iets anders dan algemeen overgewicht (adipositas of obesitas). Er zijn ook een heleboel slanke vrouwen met lipoedeem. Zelfs bij forse vetophopingen op benen en/of armen, kan de romp mager zijn (two-body syndrome).
Gewichtsproblematiek en zelfs eetstoornissen komen regelmatig voor bij lipoedeem patiënten. Zeer waarschijnlijk, omdat afvallen of diëten weinig tot geen effect heeft op het lipoedeem vet. Het is heel belangrijk hier oog voor te hebben! Vooral meisjes in de puberteit zijn hier vatbaar voor.
Hoe verloopt de behandeling?
De behandeling van lipoedeem heeft meerdere onderdelen.
Chirurgische behandeling (liposuctie)
De enige manier om lipoedeem vet te verwijderen is tumescente liposuctie. Lipology Clinic is als expertise kliniek gespecialiseerd in deze geavanceerde behandeling.
Conservatieve behandeling
De niet chirurgische behandelingen en adviezen worden gezamenlijk de conservatieve behandeling van lipoedeem genoemd. Denk hierbij aan bewegingsprogramma’s, voedingsplannen, compressietherapie, oedeemtherapie, krachtopbouwende behandelingen, psychologische begeleiding en ondersteuning bij een gezonde leefstijl en het terugwinnen van controle (zelfmanagement).
Dingen die je zelf kunt doen om klachten te verminderen en verergering te voorkomen zijn onderdeel van de conservatieve behandeling van lipoedeem. De richtlijn lipoedeem geeft de volgende adviezen:
Tumescente liposuctie is een bewezen effectieve behandeling voor lipoedeem. Deze geavanceerde ‘lymfe-sparende’ methode verbetert de storende vetophopingen, de (over)gevoeligheid, de pijnklachten en daarmee de algehele kwaliteit van leven. Ook voorkomt het dat lipoedeem op de behandelde gebieden verergert (1).
Let op: andere (traditionele) liposuctie methoden kunnen de klachten juist verergeren! Laat je dus goed informeren!
1. Sandhofer M, Hanke CW, Habbema L. […] Halk AB. Prevention of Progression of Lipedema With Liposuction Using Tumescent Local Anesthesia: Results of an International Consensus Conference. Dermatol Surg. 2020 Feb;46(2):220-228.
Tumescente liposuctie is een geavanceerde techniek, die geheel onder plaatselijke verdoving wordt uitgevoerd. Er wordt hierbij heel veel vloeistof met verdoving in het te behandelen gebied ingespoten, waardoor het vetweefsel stevig wordt en het vet als het ware verweekt. Hierdoor kan het vet veiliger, makkelijker, mooier en met minder weefselschade (lymfe-sparend) worden verwijderd. Om de behandeling nog meer te verfijnen gebruiken we bij Lipology Clinic dunne trillende (vibrerende) zuigbuisjes (canules).
Om liposuctie veilig (lymfe-sparend) uit te voeren moet de behandeling voldoen aan een aantal strikte voorwaarden1. Dit wordt alleen uitgevoerd in enkele gespecialiseerde centra, zoals Lipology Clinic.
Dit zijn vragen die je zelf aan de arts kunt stellen om te achterhalen of je echt met de juiste techniek te maken hebt:
Bij lipoedeem is het ook belangrijk dat er in het behandelgebied zo veel mogelijk vet wordt weggehaald. Alleen hiermee voorkom je dat de klachten weer terugkomen.
Omdat de klachten bij de meeste patiënten steeds erger worden en het effect van een tumescente liposuctie blijvend is, heeft het de voorkeur om liposuctie in een vroeg stadium uit te laten voeren.
Tumescente liposuctie geeft vaak veel bewegingsvrijheid terug, waardoor je meer controle en tevredenheid voelt over je lichaam. Ook past kleding weer beter. Dit alles vergroot de kwaliteit van leven.
Pijnstilling en medicatie
Medicijnen hebben geen effect tegen lipoedeem. Gebruik van plastabletten kan zelfs extra risico’s opleveren.
Er is nog geen duidelijkheid over de precieze oorzaak van de pijn bij lipoedeem. Wel weten we steeds meer over afwijkingen in het lipoedeem vet, die mogelijk ook de pijn kunnen verklaren, zoals: afwijkingen in lymfe- en kleine bloedvaatjes, toegenomen ontstekingscellen, toename van vetcellen in grootte en aantal, verharding van het weefsel (fibrose), zuurstoftekort (hypoxie) en verhoogde gevoeligheid van zenuwen.
Ook lijkt de pijnbeleving toegenomen bij lipoedeem (allodynie). Hoe dit komt is niet duidelijk.
Tot slot kan er ook nog indirect pijn ontstaan door lipoedeem. Denk hierbij aan knie- en voetklachten, door het toegenomen gewicht op de gewrichten.
Behandeling van de pijn is een belangrijk doel van de gehele behandeling van het lipoedeem. Dingen die je zelf kan doen zijn vooral het volgen van een gezonde leefstijl met voldoende beweging en gezonde voeding. Bij sommigen geeft het dragen van compressie kleding verlichting.
Tumescente liposuctie onder plaatselijke verdoving heeft in ieder geval bewezen langdurig effect op de pijnklachten bij lipoedeem1. Dit is ook onze ervaring. De meeste patiënten geven na de behandeling aan dat de pijnklachten in het behandelde gebied heel erg afgenomen zijn, waardoor bewegen en het dragen van kleding weer veel makkelijker is geworden.
* Sandhofer M, Hanke CW, Habbema L. […] Halk AB. Prevention of Progression of Lipedema With Liposuction Using Tumescent Local Anesthesia: Results of an International Consensus Conference. Dermatol Surg. 2020 Feb;46(2):220-228.
Een oorzakelijke rol van deze hormonen bij lipoedeem is nog nooit wetenschappelijk aangetoond. Er zijn daarom ook geen adviezen over het al dan niet starten van bijvoorbeeld de anticonceptiepil of hormoonspiraal bij lipoedeem. Het is wel aan te raden om bij het starten van hormonen goed op te letten of er niet plotseling verergering van het lipoedeem optreedt. Houd je verder vooral ook tijdens hormonale veranderingen (zoals zwangerschappen en menopauze) heel goed aan de leefstijladviezen, om verergering van lipoedeem zo veel mogelijk te voorkomen.
Zo’n 27% tot 36% van de vrouwen met lipoedeem heeft een traag werkende schildklier! Symptomen hiervan zijn o.a. gewichtstoename, vermoeidheid en moeite met koude omgevingen. Deze klachten lijken dus ook op de klachten bij lipoedeem!
Het advies is dan ook om dit laagdrempelig te onderzoeken als er lipoedeem wordt geconstateerd.
Herbst KL, et al. Standard of care for lipedema in the United States. Phlebology. 2021 Dec;36(10):779-796.
Een verhoogd stressniveau (cortisol en adrenaline) kan tot eetbuien leiden en bijdragen aan overgewicht en langdurige ontstekingsreacties., wat beide gelinkt is aan lipoedeem.
Het nemen van voldoende rust, voldoende slaap maar zeker ook voldoende beweging is daarom ook bij lipoedeem heel belangrijk.
Nee. Lipoedeem zélf geeft geen groter risico op hartklachten. Sterker nog: een peervormige vetverdeling zou juist beschermen tegen hart en vaatziekten.
Algemeen overgewicht (obesitas) verhoogt dit risico wel. Aangezien een groot percentage van de lipoedeem patiënten ook algemeen overgewicht ontwikkelt, is volgen van de leefregels heel belangrijk.
Een recente wetenschappelijke studie liet zien dat een hoge bloeddruk bij lipoedeem patiënten vaker voorkomt dan in de gemiddelde bevolking.
De exacte relatie is echter niet helemaal duidelijk. Het lijkt erop dat er een verband is met de gelijktijdige aanwezigheid van algeheel overgewicht, wat in verder gevorderde stadia van lipoedeem ook vaker voorkomt.
Het is daarom belangrijk om altijd te kijken naar je bloeddruk, vooral als je last hebt van algeheel overgewicht.
Wat kost de behandeling?
Bekijk hieronder de kosten:
Laat jouw e-mailadres achter en download direct daarna de brochure over lipoedeem. Hierin vind je onder andere alles over de behandeling, de resultaten en de kosten.
Veel vrouwen herkennen zware of pijnlijke benen, maar weten niet of het lipoedeem is. Met deze korte zelftest (2 minuten) ontdek je vrijblijvend of jouw klachten overeenkomen met lipoedeem. De test is opgesteld door onze specialisten.
100% anoniem · Geen gegevens nodig · Resultaat in 2 minuten