This post is also available in:
Bekend uit de media:
This post is also available in:
Bekend uit de media:
Lipoedeem betekent zwelling door vet. Soms is naast zwelling door het lipoedeem vet ook zwelling door vocht (oedeem) aanwezig. Dit vocht (meestal lymfoedeem) kan extra klachten geven zoals pijn, vermoeidheid en een zwaar gevoel in de benen.
Lees hier meer over hoe je zwelling door vocht en lipoedeem kunt herkennen.
Voor degenen die last hebben van vocht, zijn er verschillende behandelmogelijkheden om het vocht te helpen afnemen, waaronder manuele lymfdrainage, IPC (Intermitterende pneumatische compressietherapie) en het dragen van aangemeten compressie kleding (compressietherapie). Verder worden er behandelingen aangeboden om het weefsel ‘los te maken’, zoals bindweefsel massages, endermologie en ‘fascie release technieken‘.
Tot slot zijn er dingen die je thuis kunt doen, zoals het gebruik van thuisapparaten om het vocht af te drijven, zelf masseren, het doen van oefeningen en bewegen.
Hieronder zetten we de meest bekende behandelingen en adviezen over deze methoden voor je op een rij(1).
Manuele lymfdrainage is een specifieke massagetechniek om de vochtafvoer (lymfeafvloed) te stimuleren. Bij IPC wordt hiervoor gebruik gemaakt van een apparaat. Hierbij worden opblaasbare manchetten om de benen aangebracht, die ritmisch opblazen en leeglopen. Deze technieken worden meestal uitgevoerd door een oedeemtherapeut: een gespecialiseerde fysio- of huidtherapeut. Als er sprake is van oedeem, dan hebben deze behandelingen vaak kortdurend (maximaal enkele dagen) een verlichtend effect.
Speciale compressiekleding, zoals steunkousen of lipoedeem broeken, kunnen de bloedstroom en lymfeafvloed ondersteunen. Deze kleding moet wel goed zitten en niet knellen op het al pijnlijke lipoedeemweefsel. Het is daarom belangrijk dit goed te laten aanmeten, bijvoorbeeld bij een oedeemtherapeut of bandagist. Als er vocht aanwezig is geeft dukkleding (zo lang het gedragen wordt) vaak een verlichtend effect. Groot voordeel is dat je dit zelf kunt doen (zelfzorg / zelf-management)!
Endermologie is een behandeling waarbij een speciaal apparaat met rollende en zuigende bewegingen de huid en het onderliggende bindweefsel ‘losmaakt’. Hiermee wordt ook de lymfeafvloed gestimuleerd. Bij Fascie release technieken wordt dit handmatig gedaan.
Op vocht heeft deze behandeling vaak kortdurend een verlichtend effect. Op de verhardingen van het vetweefsel (fibrose) kunnen deze behandelingen een wat langduriger effect hebben, maar dit is nog steeds tijdelijk. Sommige vrouwen merken dat het weefsel na meerdere behandelingen bijvoorbeeld enkele weken soepeler aanvoelt. Kanttekening is, dat deze methodes vaak pijnlijk zijn.
Ook voor thuis zijn er apparaten en hulpmiddelen beschikbaar om de vochtafvoer te bevorderen. De meest professionele zijn de IPC apparaten voor thuis (bv. de Lymfapress). Deze zijn erg duur in aanschaf, meestal worden ze in bruikleen genomen. Als je voldoet aan de juiste voorwaarden, kan dit (deels) worden vergoed door de verzekeraar. Voordeel is, dat je niet afhankelijk bent van een oedeemtherapeut. Dat scheelt tijd en zorgkosten. Nadeel is dat de werking alsnog tijdelijk is. Je blijft daarmee als het ware afhankelijk van een apparaat.
Er komen ook op de consumentenmarkt steeds meer apparaten die claimen de huid steviger te maken en vocht af te drijven. Over het algemeen geldt: baadt het niet dan schaadt het niet, mits het natuurlijk te verdragen is op het pijnlijk lipoedeem vet. Grootse effecten hoef je van deze apparaten niet te verwachten. Wel kan het een hoop geld kosten.
Er zijn ook dingen die je zelf kunt doen om de circulatie te stimuleren, zoals het dragen van drukkleding/steunkousen, voldoende bewegen, zelf lymfe massage toepassen en het doen van bepaalde oefeningen (bijvoorbeeld in het zwembad). Om deze dingen onder de knie te krijgen is ondersteuning van een oedeemtherapeut vaak heel waardevol.
De effecten van massages en apparaten om vocht af te drijven en het weefsel te versoepelen zijn tijdelijk. Het moet dus steeds worden herhaald. Dit is op lange termijn duur, kost veel tijd en maakt afhankelijk van een therapeut of apparaat. De richtlijn adviseert dan ook om zo veel mogelijk in te zetten op dingen die je zelf kunt doen om de klachten onder controle te houden.
Lees ook wat hoge bloeddruk te maken heeft met lipoedeem.
Het vet kan alleen verwijderd worden door middel van liposuctie. Dit verbetert de storende vetophopingen, de (over)gevoeligheid en de pijnklachten. Ook voorkomt het dat lipoedeem op de behandelde gebieden verergert (2). Het effect van deze behandeling is blijvend. Bij Lipology Clinic zijn we in die behandeling gespecialiseerd. Maak hier een afspraak voor een informatie gesprek.
Bij Lipology Clinic ben je in goede handen. We bieden gespecialiseerde zorg voor vrouwen met lipoedeem, in een veilige en vertrouwde omgeving. Bij ons kun je kiezen voor een volledig vrouwelijk behandelteam (uniek in Nederland).
Wat je van ons mag verwachten:
Tijdens een uitgebreid consult bespreken we samen of liposuctie in jouw situatie een zinvolle volgende stap is en welke aanvullende begeleiding daarbij past.
“Dokter Halk is heel deskundig, vriendelijk en bereikbaar. Ik heb in totaal 5 lipoedeembehandelingen gedaan bij dokter Halk en het resultaat is mooier dan verwacht en het heeft een heel groot deel van mijn klachten opgelost. Ook de verpleegkundigen die werken met dokter Halk zijn zeer prettig, stellen je gerust en zijn zeer kundig en ook tijdens de behandeling heel gezellig.”
Zorgkaart
Dokter Halk is de oprichter van Lipology Clinic. Door haar opleiding tot dermatoloog en passie voor esthetiek is drs. Halk expert op het gebied van zowel medische als cosmetische behandelingen van de huid en de onderhuidse weefsels.
Loek Habbema is autoriteit op het gebied van vetbehandelingen met meer dan 30 jaar ervaring. Hij behandelde voorheen in Medisch Centrum ‘t Gooi in Bussum. Nu behandelt Loek Habbema zijn patiënten bij Lipology Clinic, waar hij ook Medisch Adviseur is.
Christiaan Bakker is een ervaren dermatoloog met een specialisatie in lipoedeem en lymfoedeem. Hij behandelt patiënten bij Lipology Clinic en is daarnaast werkzaam bij het Expertisecentrum Lymfovasculaire Geneeskunde (ECL) in Drachten.
Drs. Iteke van Seventer is liposuctiearts bij Lipology Clinic met ervaring in dermatologie en maatschappelijke en preventieve gezondheid. Ze volgt een gespecialiseerde opleiding in tumescente liposuctie en werkt nauw samen met het landelijke expertisecentrum voor lipoedeem
Ben je nog niet uitgelezen over Lipoedeem?
Wat is lipoedeem?
Lipoedeem is een aandoening waarbij er plaatselijk vetophopingen ontstaan. Dit vet is vaak pijnlijk en verdwijnt niet of nauwelijks door afvallen. Het lichaam raakt hierdoor uit verhouding met kenmerkend een slank bovenlijf en dikke ledematen; ook wel het ‘two body syndrome’ genoemd.
Lipoedeem komt vooral voor op heupen (zadeltassen), bovenbenen (dijen), onderbenen, aan de binnenkant van de knieën en op de armen. Soms zit het afwijkende vet ook op andere plaatsen, zoals de onderbuik.
Lees hier meer over verschillende types lipoedeem.
Onder andere deze kenmerken en klachten kunnen erop wijzen dat je lipoedeem hebt:
Dikke benen kunnen ook andere oorzaken hebben.
Lees hier meer over de kenmerken van lipoedeem en de verschillen met andere aandoeningen waarbij de benen dik kunnen worden.
Het onderscheid tussen ‘normaal’ algemeen overgewicht (obesitas) en lipoedeem is soms lastig. Bij obesitas worden de benen namelijk ook dik en er bestaat nog geen laboratoriumtest om aan te tonen of vet ‘echt’ lipoedeem vet is.
Er wordt gedacht dat van alle vrouwen met toegenomen onderhuids vet op de benen/armen 60% wordt veroorzaakt door obesitas, 20% door lipoedeem en de overige 20% door een combinatie van beide.
Vaak is het dus ook een mengbeeld.
Bij lymfoedeem hoopt zich weefselvocht op in het onderhuidse weefsel. Het meest kenmerkende verschijnsel van lymfoedeem is zwelling van het ledemaat (inclusief hand of voet) met daarbij vaak een zwaar, vermoeid of strak gevoel. In het beginstadium kun je nog putjes drukken in het vocht (pitting oedeem) in een later stadium niet meer.
De asymmetrie, de mogelijkheid er putjes in te drukken en het meedoen van de voeten/handen zijn duidelijke verschillen met lipoedeem.
Meestal ontstaat lipoedeem rond de puberteit. Maar het kan ook op latere leeftijd beginnen, bijvoorbeeld na een zwangerschap of zelfs pas rond de menopauze. Interessant is dat als die vrouwen dan terugblikken, hun lipoedeem vaak toch al eerder blijkt te zijn begonnen. Klachten kunnen namelijk heel geleidelijk aan toe nemen, waarbij er gewenning optreedt.
Lees hier meer over het beloop en de ernst van de klachten.
De oorzaak van lipoedeem is nog onbekend. Wel vermoeden we dat er sprake is van een genetische aanleg, die pas gedurende het leven zichtbaar wordt. Vaak zie je dus ook andere vrouwen in de familie met dezelfde lichaamsbouw en klachten.
Aangezien klachten vaak beginnen en/of verergeren tijdens hormonale schommelingen (puberteit, zwangerschap, menopauze) spelen hormonen waarschijnlijk ook een rol.
De oorzaak van lipoedeem is nog onbekend. Wel vermoeden we dat er sprake is van een genetische aanleg, die pas gedurende het leven zichtbaar wordt. Vaak zie je dus ook andere vrouwen in de familie met dezelfde lichaamsbouw en klachten.
Lipoedeem vet reageert niet of nauwelijks op afvallen. Heel frustrerend voor patiënten! Toch kan de juiste voeding de klachten wel verbeteren.
Bij lipoedeem gelden de volgende voedingsadviezen:
Als je moeite hebt om op basis van deze adviezen een voedingsplan samen te stellen, dan is het zinvol om eens met een diëtiste te praten. Bij voorkeur een diëtiste die kennis heeft over lipoedeem.
Meer over voeding bij lipoedeem
Er zijn vooral indirecte aanwijzingen dat hormonen een rol spelen bij lipoedeem. Zo weten we dat lipoedeem alléén bij vrouwen voorkomt, dat het meestal ontstaat tijdens periodes van hormonale veranderingen (zoals puberteit, zwangerschappen en/of menopauze) en dat lipoedeem verergert bij algehele gewichtstoename.
Het is dus waarschijnlijk dat in ieder geval geslachtshormonen een rol spelen bij lipoedeem. Maar ook hormonen die een bekende rol spelen bij obesitas, zoals schildklierhormonen, groeihormonen, stresshormonen en honger-/verzadigingshormonen kunnen een rol spelen bij lipoedeem.
Over het algemeen neemt de ernst van lipoedeem gedurende het leven toe. Hoe het zich bij een individuele patiënt ontwikkelt is echter niet te voorspellen. Zo kan lipoedeem het hele leven mild blijven maar ook ineens snel toenemen. Vaak rondom hormonale veranderingen of algehele gewichtstoename.
Ook de ernst van de ervaren klachten verschilt enorm tussen patiënten. Zo kan iemand met veel lipoedeem vet soms minder (pijn)klachten voelen dan iemand met weinig lipoedeem vet.
Het enige wat je zelf kunt doen om verergering te voorkomen is je goed houden aan de leefstijladviezen.
Om de communicatie makkelijker te maken wordt het algemene beloop van lipoedeem onderverdeeld in 3 stadia:
Deze ‘algemene stadia’ zeggen echter niets over de het individuele beloop en de ervaren hevigheid van de (pijn)klachten! Lees hier meer over het beloop en de ernst van lipoedeem.
Lipoedeem komt nagenoeg alleen bij vrouwen voor. In de literatuur zijn maar enkele casus van mannen met lipoedeem beschreven. Er wordt mede daardoor gedacht dat een van de oorzaken van lipoedeem waarschijnlijk hormonaal beïnvloed wordt.
Bertlich M, et al. Lipedema in a male patient: report of a rare case – management and review of the literature. GMS Interdiscip Plast Reconstr Surg DGPW. 2021 Sep 22;10:Doc11.
Lipoedeem is echt iets anders dan algemeen overgewicht (adipositas of obesitas). Er zijn ook een heleboel slanke vrouwen met lipoedeem. Zelfs bij forse vetophopingen op benen en/of armen, kan de romp mager zijn (two-body syndrome).
Gewichtsproblematiek en zelfs eetstoornissen komen regelmatig voor bij lipoedeem patiënten. Zeer waarschijnlijk, omdat afvallen of diëten weinig tot geen effect heeft op het lipoedeem vet. Het is heel belangrijk hier oog voor te hebben! Vooral meisjes in de puberteit zijn hier vatbaar voor.
Hoe verloopt de behandeling?
De behandeling van lipoedeem heeft meerdere onderdelen.
Chirurgische behandeling (liposuctie)
De enige manier om lipoedeem vet te verwijderen is tumescente liposuctie. Lipology Clinic is als expertise kliniek gespecialiseerd in deze geavanceerde behandeling.
Conservatieve behandeling
De niet chirurgische behandelingen en adviezen worden gezamenlijk de conservatieve behandeling van lipoedeem genoemd. Denk hierbij aan bewegingsprogramma’s, voedingsplannen, compressietherapie, oedeemtherapie, krachtopbouwende behandelingen, psychologische begeleiding en ondersteuning bij een gezonde leefstijl en het terugwinnen van controle (zelfmanagement).
Dingen die je zelf kunt doen om klachten te verminderen en verergering te voorkomen zijn onderdeel van de conservatieve behandeling van lipoedeem. De richtlijn lipoedeem geeft de volgende adviezen:
Tumescente liposuctie is een bewezen effectieve behandeling voor lipoedeem. Deze geavanceerde ‘lymfe-sparende’ methode verbetert de storende vetophopingen, de (over)gevoeligheid, de pijnklachten en daarmee de algehele kwaliteit van leven. Ook voorkomt het dat lipoedeem op de behandelde gebieden verergert (1).
Let op: andere (traditionele) liposuctie methoden kunnen de klachten juist verergeren! Laat je dus goed informeren!
1. Sandhofer M, Hanke CW, Habbema L. […] Halk AB. Prevention of Progression of Lipedema With Liposuction Using Tumescent Local Anesthesia: Results of an International Consensus Conference. Dermatol Surg. 2020 Feb;46(2):220-228.
Tumescente liposuctie is een geavanceerde techniek, die geheel onder plaatselijke verdoving wordt uitgevoerd. Er wordt hierbij heel veel vloeistof met verdoving in het te behandelen gebied ingespoten, waardoor het vetweefsel stevig wordt en het vet als het ware verweekt. Hierdoor kan het vet veiliger, makkelijker, mooier en met minder weefselschade (lymfe-sparend) worden verwijderd. Om de behandeling nog meer te verfijnen gebruiken we bij Lipology Clinic dunne trillende (vibrerende) zuigbuisjes (canules).
Om liposuctie veilig (lymfe-sparend) uit te voeren moet de behandeling voldoen aan een aantal strikte voorwaarden1. Dit wordt alleen uitgevoerd in enkele gespecialiseerde centra, zoals Lipology Clinic.
Dit zijn vragen die je zelf aan de arts kunt stellen om te achterhalen of je echt met de juiste techniek te maken hebt:
Bij lipoedeem is het ook belangrijk dat er in het behandelgebied zo veel mogelijk vet wordt weggehaald. Alleen hiermee voorkom je dat de klachten weer terugkomen.
Omdat de klachten bij de meeste patiënten steeds erger worden en het effect van een tumescente liposuctie blijvend is, heeft het de voorkeur om liposuctie in een vroeg stadium uit te laten voeren.
Tumescente liposuctie geeft vaak veel bewegingsvrijheid terug, waardoor je meer controle en tevredenheid voelt over je lichaam. Ook past kleding weer beter. Dit alles vergroot de kwaliteit van leven.
Pijnstilling en medicatie
Medicijnen hebben geen effect tegen lipoedeem. Gebruik van plastabletten kan zelfs extra risico’s opleveren.
Er is nog geen duidelijkheid over de precieze oorzaak van de pijn bij lipoedeem. Wel weten we steeds meer over afwijkingen in het lipoedeem vet, die mogelijk ook de pijn kunnen verklaren, zoals: afwijkingen in lymfe- en kleine bloedvaatjes, toegenomen ontstekingscellen, toename van vetcellen in grootte en aantal, verharding van het weefsel (fibrose), zuurstoftekort (hypoxie) en verhoogde gevoeligheid van zenuwen.
Ook lijkt de pijnbeleving toegenomen bij lipoedeem (allodynie). Hoe dit komt is niet duidelijk.
Tot slot kan er ook nog indirect pijn ontstaan door lipoedeem. Denk hierbij aan knie- en voetklachten, door het toegenomen gewicht op de gewrichten.
Behandeling van de pijn is een belangrijk doel van de gehele behandeling van het lipoedeem. Dingen die je zelf kan doen zijn vooral het volgen van een gezonde leefstijl met voldoende beweging en gezonde voeding. Bij sommigen geeft het dragen van compressie kleding verlichting.
Tumescente liposuctie onder plaatselijke verdoving heeft in ieder geval bewezen langdurig effect op de pijnklachten bij lipoedeem1. Dit is ook onze ervaring. De meeste patiënten geven na de behandeling aan dat de pijnklachten in het behandelde gebied heel erg afgenomen zijn, waardoor bewegen en het dragen van kleding weer veel makkelijker is geworden.
* Sandhofer M, Hanke CW, Habbema L. […] Halk AB. Prevention of Progression of Lipedema With Liposuction Using Tumescent Local Anesthesia: Results of an International Consensus Conference. Dermatol Surg. 2020 Feb;46(2):220-228.
Een oorzakelijke rol van deze hormonen bij lipoedeem is nog nooit wetenschappelijk aangetoond. Er zijn daarom ook geen adviezen over het al dan niet starten van bijvoorbeeld de anticonceptiepil of hormoonspiraal bij lipoedeem. Het is wel aan te raden om bij het starten van hormonen goed op te letten of er niet plotseling verergering van het lipoedeem optreedt. Houd je verder vooral ook tijdens hormonale veranderingen (zoals zwangerschappen en menopauze) heel goed aan de leefstijladviezen, om verergering van lipoedeem zo veel mogelijk te voorkomen.
Zo’n 27% tot 36% van de vrouwen met lipoedeem heeft een traag werkende schildklier! Symptomen hiervan zijn o.a. gewichtstoename, vermoeidheid en moeite met koude omgevingen. Deze klachten lijken dus ook op de klachten bij lipoedeem!
Het advies is dan ook om dit laagdrempelig te onderzoeken als er lipoedeem wordt geconstateerd.
Herbst KL, et al. Standard of care for lipedema in the United States. Phlebology. 2021 Dec;36(10):779-796.
Een verhoogd stressniveau (cortisol en adrenaline) kan tot eetbuien leiden en bijdragen aan overgewicht en langdurige ontstekingsreacties., wat beide gelinkt is aan lipoedeem.
Het nemen van voldoende rust, voldoende slaap maar zeker ook voldoende beweging is daarom ook bij lipoedeem heel belangrijk.
Nee. Lipoedeem zélf geeft geen groter risico op hartklachten. Sterker nog: een peervormige vetverdeling zou juist beschermen tegen hart en vaatziekten.
Algemeen overgewicht (obesitas) verhoogt dit risico wel. Aangezien een groot percentage van de lipoedeem patiënten ook algemeen overgewicht ontwikkelt, is volgen van de leefregels heel belangrijk.
Een recente wetenschappelijke studie liet zien dat een hoge bloeddruk bij lipoedeem patiënten vaker voorkomt dan in de gemiddelde bevolking.
De exacte relatie is echter niet helemaal duidelijk. Het lijkt erop dat er een verband is met de gelijktijdige aanwezigheid van algeheel overgewicht, wat in verder gevorderde stadia van lipoedeem ook vaker voorkomt.
Het is daarom belangrijk om altijd te kijken naar je bloeddruk, vooral als je last hebt van algeheel overgewicht.
Wat kost de behandeling?
Bekijk hieronder de kosten:
Laat jouw e-mailadres achter en download direct daarna de brochure over lipoedeem. Hierin vind je onder andere alles over de behandeling, de resultaten en de kosten.
Inhoud medisch gecontroleerd
Deze pagina is beoordeeld op medische juistheid door Drs. Halk, arts bij Lipology Clinic. De inhoud wordt regelmatig geactualiseerd volgens de laatste medische inzichten.