Bekend uit de media:
Bekend uit de media:
Hoewel veel mensen dagelijks bezig zijn met het (verminderen van) hun hoeveelheid lichaamsvet, weten de meesten er eigenlijk weinig over. In dit artikel willen we je graag een inkijk geven in de wondere wereld van het vet.
Hoewel veel mensen dagelijks bezig zijn met het (verminderen van) hun hoeveelheid lichaamsvet, weten de meesten er eigenlijk weinig over. In dit artikel willen we je graag een inkijk geven in de wondere wereld van het vet.
Vet als orgaan
Swipe →
Lichaamsvet
Pas als je je er in verdiept wordt duidelijk hoe interessant de functie van vet is en hoe belangrijk het is voor een gezond lichaam. Er wordt momenteel heel veel onderzoek naar vet gedaan, waardoor er steeds nieuwe inzichten bijkomen. Deze informatie wordt echter vaak selectief besproken in bijvoorbeeld tijdschriften, meestal in het kader van ‘nieuwe afval methodes’. Dit maakt het beeld over vet onvolledig en onoverzichtelijk.
Vetcellen kunnen energie opslaan in de vorm van vet. Vetcellen kunnen ook meehelpen met de afweer en de aanmaak van hormonen.
Vetcellen hebben een ruimte waarin vet kan worden opgeslagen. Als het lichaam meer energie binnen krijgt dan het gebruikt, dan groeien de vetcellen door deze energie op te slaan als vet en vice versa. Het aantal vetcellen dat je hebt neemt vooral in je jeugd toe. ‘Dikker worden’ heeft dus vooral te maken met toename van de grootte van de vetcellen. Naast vetopslag wordt er steeds meer bekend over overige kenmerken en functies van vetcellen. Er bestaan bijvoorbeeld verschillende soorten vetcellen en vetcellen kunnen ook hormonen en immunologische stofjes uitscheiden en zo met elkaar en andere cellen communiceren.
Vetweefsel is op vele plekken in het lichaam aanwezig. De samenstelling en werking van die weefsels varieert.
Vetweefsel bestaat voornamelijk uit vetcellen, die op hun plek gehouden worden door een soort driedimensionaal vezelnetwerk. Er zijn hierin ook nog andere cellen aanwezig, zoals bloedcellen (die een rol spelen bij de afweer) en ‘fibroblasten‘ (die het bindweefsel opbouwen en onderhouden). Door het vetweefsel lopen ook bloedvaatjes, lymfevaatjes en zenuwen. Overal in het lichaam zijn verschillende vetweefsels ofwel ‘vetdepots’ aanwezig, die ieder hun eigen functie hebben. Zo heeft het vet rond de organen een andere rol en andere kenmerken dan het vet onder de huid.
De verschillende vetweefsels hebben als gezamenlijk orgaan diverse functies in het lichaam.
Vet wordt momenteel, zelfs door artsen, nog vaak beschouwd als ‘simpele’ cellen of weefsel. Dit is niet correct. De verschillende vetdepots in het lichaam werken nauw samen en delen meerdere functies. Lichaamsvet is dus een heel groot orgaan met onderdelen verspreid over het hele lichaam. Er wordt steeds meer duidelijk dat het ‘lichaamsvet orgaan‘ een belangrijke rol speelt bij veel meer processen dan alleen energieopslag en bescherming van het lichaam. Het heeft bijvoorbeeld ook invloed op verschillende hormonen en op het afweersysteem.
Herkenning
Lipoedeem is een aandoening waarbij er plaatselijk vetophopingen ontstaan op de benen en soms de armen. Dit vet is vaak pijnlijk bij aanraking en verdwijnt niet of nauwelijks door afvallen. Het lichaam raakt hierdoor uit verhouding, met kenmerkend een slank bovenlijf en dikkere ledematen.
Enkele veelvoorkomende signalen van lipoedeem:
De oorzaak van lipoedeem is nog niet volledig bekend. Er zijn aanwijzingen voor een genetische aanleg, en klachten beginnen of verergeren vaak tijdens hormonale veranderingen zoals de puberteit, een zwangerschap of de menopauze.
Drs. Halk, dermatoloog en behandelend arts bij Lipology Clinic, heeft zich gespecialiseerd in aandoeningen van het onderhuids vet, waaronder lipoedeem. Zij benadrukt dat een vroege herkenning van belang is: lipoedeem is een progressieve aandoening die zonder behandeling in de meeste gevallen verergert.
Doe onze gratis zelftest (2 minuten) en ontdek of jouw klachten overeenkomen met lipoedeem.
Gratis. Anoniem. 2 minuten.
Functie
Er word momenteel heel veel onderzoek gedaan naar de functie van vet. Onderzoekers kunnen zich echter meestal slechts op één klein onderdeel tegelijk richten. Ze kijken bijvoorbeeld naar kenmerken van cellen en/of andere stofjes in een specifiek vetdepot. Of ze kijken naar het effect van hoe het vet over het lichaam verdeeld is. Het is moeilijk om overzicht te krijgen over al deze afzonderlijke resultaten. Samenvattend kun je zeggen dat de functie van lichaamsvet in ieder geval van meerdere dingen afhangt:
De werking van vet is afhankelijk van waar het vet in het lichaam ligt. Vet in de buik functioneert bijvoorbeeld anders dan vet in de benen. Lichaamsvet blijkt zelfs een echte ‘anatomie’ te hebben, bestaande uit verschillende vetdepots op diverse plaatsen in het lichaam. Deze anatomie is nog vrij onbekend en kan per individu verschillen. Zo zijn er mensen met een ‘peer figuur’ waar het vet meer op de benen zit of met een ‘appel figuur’ waar het vet meer rond de buik en vaak ook om de organen zit.
De werking van vet is ook afhankelijk van welk soort cellen er in de weefsels aanwezig zijn. Dit blijkt per vetdepot maar ook per individu en zelfs per situatie te verschillen. Zo ziet onderhuids vet er anders uit dan vet rond de organen en ziet vet van iemand met obesitas er anders uit dan van een slank persoon.
Tot slot is de functie van vet ook nog afhankelijk van welke stofjes (vet)cellen binnen de weefsels uitscheiden om met elkaar en de rest van het lichaam te kunnen communiceren. Hormonen en afweerstofjes (cytokines) in vetweefsel zijn voorbeelden waar veel onderzoek naar gedaan wordt.
Bron: Nederlandse richtlijn lipoedeem (richtlijnendatabase.nl).
Medisch gecontroleerd door Drs. Halk, dermatoloog bij Lipology Clinic.
Vetziekten
Waarom zijn bovenstaande inzichten belangrijk?
Door begrip over de functies en eigenschappen van vet wordt steeds meer bekend over verschillende soorten vetziekten, waaronder obesitas en lipoedeem.
Zo is het inmiddels duidelijk dat obesitas niet ‘gewoon te veel eten’ is maar een ‘metabole ziekte‘, waarbij er teveel lichaamsvet aanwezig is, vooral ook rond de organen. Diëten zijn meestal onsuccesvol zijn.
Er wordt ook steeds meer bekend over andere, zeldzamere, vetziekten. Zo is lipoedeem een aandoening waarbij er afwijkend onderhuids vet op armen en benen ontstaat. Dit vet heeft weer andere kenmerken en symptomen dan obesitas vet.
Dokter Halk heeft zich gespecialiseerd in aandoeningen van het onderhuids vet, zoals lipoedeem. In andere artikelen en op onze website lees je hier meer informatie over.
Symptomen
Lipoedeem wordt vaak zichtbaar in perioden waarin hormonen veranderen, zoals puberteit, zwangerschap of de overgang. De hoeveelheid vet neemt vaak geleidelijke toe, waarbij meer pijn, zwaarte of vermoeidheid ontstaan. Factoren zoals erfelijke aanleg, hormonale schommelingen en leefstijl kunnen de ernst van de klachten en progressie beïnvloeden. Vroege herkenning is belangrijk om klachten in het dagelijks leven zoveel mogelijk te beperken en verergering te voorkomen.
Een van de meest genoemde klachten is een voortdurend zwaar, vermoeid of gespannen gevoel in de benen en soms in de armen. Dit kan gedurende de dag toenemen, vooral bij lang staan of lopen. Daarnaast ervaren veel vrouwen een doffe pijn of branderig gevoel in de aangedane gebieden. Deze pijn ontstaat door veranderingen in het onderhuidse vetweefsel en kan leiden tot beperkte belastbaarheid. Rust of milde beweging kan klachten tijdelijk verlichten, maar de gevoeligheid blijft vaak aanwezig.
Lipoedeem gaat vaak samen met een verhoogde gevoeligheid voor blauwe plekken, zelfs al bij licht stoten. Ook aanraking of druk op de benen of armen voelt sneller pijnlijk aan. De combinatie van drukpijn, snel blauwe plekken en een hobbelige structuur van het onderhuidse vetweefsel is een belangrijk diagnostisch kenmerk. Deze klachten kunnen invloed hebben op dagelijkse activiteiten, sport en het dragen van bepaalde kleding.
Een van de meest onderscheidende kenmerken is de symmetrische toename van vetweefsel. Dit bevindt zich vooral rondom heupen, dijen, knieën, onderbenen en in sommige gevallen de armen. Opvallend is dat de voeten en handen slank blijven, met soms een duidelijke overgang ter hoogte van de enkels of polsen, ook wel het cuff sign genoemd. Afvallen heeft doorgaans weinig effect op deze vetophopingen. Hierdoor kan er een zichtbaar verschil ontstaan in kledingmaat tussen het boven- en onderlichaam, wat vaak leidt tot een uit verhouding lijkend silhouet.
Bij lipoedeem ontstaat een typisch patroon: een slank bovenlijf en dikke ledematen. Dit wordt ook wel het ’two body syndrome’ genoemd. Het vet zit rondom de ledematen en verdwijnt niet door afvallen.
Video
Wat veroorzaakt lipoedeem eigenlijk? Dit weten we.
Lipoedeem hangt vaak samen met erfelijke aanleg en hormonale veranderingen: het ontstaat of verergert rond de puberteit, zwangerschap of overgang. Het is dus geen kwestie van te veel eten of te weinig bewegen.
Stadia
Lipoedeem is een chronische aandoening die in de loop van de tijd kan verergeren. Dat betekent dat de aanleg niet te genezen is en dat de hoeveelheid vet en de klachten vaak toenemen gedurende het leven.
Om beter te begrijpen hoe lipoedeem zich meestal ontwikkelt, wordt de aandoening vaak ingedeeld in drie stadia. Let wel: niet iedereen doorloopt alle stadia. Hoe snel het verloopt en of iemand een verder stadium bereikt, verschilt sterk per persoon.
Stadium 1
In stadium 1 voelt de huid nog relatief glad aan en ziet deze er vaak nog gelijkmatig uit. Toch is de vetverdeling al anders dan normaal. Er ontstaan symmetrische vetophopingen rond de heupen, bovenbenen, knieën en soms in de armen.
Veel vrouwen merken in deze fase de eerste signalen, zoals een zwaar gevoel in de benen, snel blauwe plekken en een lichte drukpijn of gevoeligheid. De klachten kunnen nog subtiel zijn, maar juist in dit stadium kan vroege herkenning veel verschil maken.
Stadium 2
In stadium 2 verandert de huid vaker zichtbaar. De huid kan onregelmatiger worden, met putjes, verdikkingen of kleine knobbeltjes. Dit komt door veranderingen in het onderhuidse vetweefsel.
Ook neemt de zwelling vaak toe, waardoor bewegen zwaarder kan aanvoelen. Denk aan lopen, traplopen of lang staan. Pijnklachten komen vaker voor, meestal samen met een vermoeid of gespannen gevoel in de benen. In dit stadium merken veel cliënten dat het meer invloed krijgt op hun dagelijkse comfort en functioneren.
Stadium 3
In stadium 3 zijn de veranderingen meestal duidelijker zichtbaar en voelbaar. Er kunnen grotere vetkwabben ontstaan, de huid kan verslappen en de vorm van benen en/of armen verandert sterker.
De extra massa kan bewegen lastiger maken, bijvoorbeeld langere stukken lopen. Ook kan het moeilijker worden om kleding te vinden die prettig zit en goed past. Naast lichamelijke klachten kan dit stadium ook mentaal zwaarder zijn, bijvoorbeeld door onzekerheid of frustratie. Een passende behandeling kan helpen om klachten te verminderen en de belastbaarheid zo goed mogelijk te verbeteren.
Vergelijking
De tabel hieronder geeft een overzicht van de belangrijkste kenmerken per aandoening:
| Kenmerk | Overgewicht | Vetophoping (lipohypertrofie) | Lipoedeem |
|---|---|---|---|
| Vetverdeling | Over het hele lichaam | Gelokaliseerd (bv. zadeltassen) | Vooral benen/armen |
| Symmetrie | Ja | Vaak asymmetrisch | Altijd symmetrisch |
| Pijn/gevolg bij aanraking | Nee | Nee | Ja |
| Effect van afvallen | Goed | Slecht tot matig | Slecht |
| Huidstructuur | Glad | Glad tot iets verdikt | Hobbelig, fibrotisch |
| Blauwe plekken | Nee | Nee | Ja |
| Medische aandoening | Nee | Nee | Ja |
Het onderscheid is in de praktijk soms lastig te maken, zeker omdat overgewicht en lipoedeem ook samen kunnen voorkomen. Een arts met ervaring in vetziekten kan op basis van lichamelijk onderzoek en klachtenpatroon een beter beeld geven.
Lymfoedeem ontstaat door een verstoorde afvoer van lymfevocht. Hierdoor hoopt vocht zich op, vaak in één been of arm. Een belangrijk onderscheid is dat bij lymfoedeem ook de voeten of tenen kunnen opzwellen, iets wat bij lipoedeem vrijwel nooit voorkomt. De zwelling is doorgaans minder symmetrisch en kan op druk een putje achterlaten (pitting oedeem). Lymfoedeem reageert bovendien beter op specifieke oedeembehandelingen gericht op vochtafvoer.
Veneus oedeem wordt veroorzaakt door slecht functionerende aderen, vaak in combinatie met spataderen. Kenmerkend zijn zwelling rond de enkels, verkleuringen van de huid en een vermoeid, zwaar gevoel in de benen aan het einde van de dag. De zwelling neemt vaak af bij elevatie van de benen. Bij lipoedeem zien we juist een symmetrische vetophoping hoger op de benen en heupen, zonder de typische aderlijke huidveranderingen die bij veneus oedeem horen.
Obesitas is een algemene toename van vetmassa door een langdurige energie-onbalans. Hierbij neemt het vet over het hele lichaam toe en reageren de meeste cliënten goed op veranderingen in voeding en beweging. Bij lipoedeem ligt dit anders: de vetophopingen zijn specifiek en symmetrisch gelokaliseerd, verdwijnen niet door dieet of sporten en gaan vaak samen met drukpijn, blauwe plekken en een zwaar gevoel. Iemand kan zowel obesitas als lipoedeem hebben, maar de aandoeningen vragen om een verschillende aanpak.
Diagnose en behandelindicatie
Heb je aanhoudende pijn, drukgevoeligheid of zie je dat het vet in je benen of armen aan beide kanten gelijk toeneemt? Dan is het verstandig om een arts of specialist te raadplegen.
Een goede diagnose is belangrijk. Het helpt om je klachten beter te begrijpen en om verwarring met andere aandoeningen te voorkomen. Omdat lipoedeem nog regelmatig niet wordt herkend, is ervaring van de behandelaar hierbij extra belangrijk.
De diagnose begint meestal met een uitgebreid lichamelijk onderzoek. De arts kijkt onder andere naar de vetverdeling, de huid en of er sprake is van zwelling of gevoeligheid.
Lipoedeem is vaak te herkennen aan:
Symmetrie is een belangrijk herkenningspunt. Lipoedeem komt vrijwel altijd aan beide kanten voor, dus bijvoorbeeld in beide benen of beide armen in gelijke mate. Daarnaast kan de arts letten op het zogenaamde cuff sign. Dit is een duidelijke overgang bij de enkels (en soms bij de polsen), waarbij de vetophoping stopt boven de enkel en de voeten slank blijven. Dit helpt om lipoedeem te onderscheiden van andere oorzaken van zwelling.
Sommige klachten van lipoedeem lijken op klachten die ook voorkomen bij bijvoorbeeld obesitas of lymfoedeem. Daarom is het belangrijk om andere oorzaken goed uit te sluiten.
De arts kijkt hierbij onder andere naar:
Behandelingen
Bij Lipology Clinic zijn wij gespecialiseerd in het herkennen en behandelen van lipoedeem. Tijdens een persoonlijk consult brengen we jouw klachten zorgvuldig in kaart:
Ook wanneer je geen lipoedeem hebt, maar wél last hebt van vetophopingen (zoals bij lipohypertrofie), kunnen wij je helpen met een behandeling gericht op het verwijderen van vet en het verbeteren van de lichaamsverhoudingen.
Liposuctie met de tumescent techniek is op dit moment de meest effectieve manier om de vetophopingen daadwerkelijk te verminderen. Deze methode stelt een specialist in staat om vet nauwkeurig en gecontroleerd te verwijderen, waardoor contouren verbeteren en klachten zoals pijn en zwaar gevoel kunnen afnemen. De procedure is onderdeel van een bredere aanpak die altijd afgestemd wordt op het stadium van lipoedeem.
Daarbij is het belangrijk om te weten dat niet iedere liposuctiemethode geschikt is voor lipoedeem. Bij Lipology Clinic zijn we hierin gespecialiseerd en informeren we je graag zorgvuldig over wat wel en niet mogelijk is.
Conservatieve behandelingen zijn gericht op het verlichten van dagelijkse klachten. Veelgebruikte mogelijkheden zijn:
Hoewel deze opties de vetophopingen zelf niet verwijderen, ervaren veel cliënten er in het dagelijks leven ondersteuning door.
Verder zijn er een heleboel niet chirurgische (conservatieve) behandelingen en adviezen. Voorbeelden zijn: bewegingsprogramma’s, voedingsplannen, compressie, oedeemtherapie, kracht opbouwende trajecten, psychologische begeleiding en educatie over een gezonde leefstijl en goed omgaan met de klachten (zelfmanagement). Ook hier kunnen we jou over adviseren!
Niet in elke fase is een operatieve behandeling direct noodzakelijk. Wanneer klachten mild zijn en je nog weinig hinder ervaart in het dagelijks leven, kan een conservatieve aanpak passend zijn. Denk aan leefstijladviezen, beweging en eventueel compressietherapie.
Het doel in deze fase is vooral stabilisatie en het voorkomen van verergering. We kijken altijd zorgvuldig of een behandeling zoals liposuctie op dat moment meerwaarde heeft, of dat afwachten en monitoren verstandiger is. Een eerlijke beoordeling staat centraal, zodat je alleen een behandeling krijgt wanneer die echt passend is.
Zij zijn er voor jou
Onze dermatologen en liposuctieartsen combineren meer dan 30 jaar ervaring in vetbehandelingen.
Dokter Halk is expert op het gebied van zowel medische als cosmetische behandelingen van de huid en de onderhuidse weefsels.
Lees verder
Loek Habbema is autoriteit op het gebied van vetbehandelingen met meer dan 30 jaar ervaring.
Lees verder
Christiaan Bakker is een ervaren dermatoloog met een specialisatie in lipoedeem en lymfoedeem.
Lees verder
Drs. Iteke van Seventer is liposuctiearts bij Lipology Clinic met ervaring in dermatologie en maatschappelijke en preventieve gezondheid.
Lees verder
Dokter Halk is de oprichter van Lipology Clinic. Door haar opleiding tot dermatoloog en passie voor esthetiek is drs. Halk expert op het gebied van zowel medische als cosmetische behandelingen van de huid en de onderhuidse weefsels.
Loek Habbema is autoriteit op het gebied van vetbehandelingen met meer dan 30 jaar ervaring. Hij behandelde voorheen in Medisch Centrum ‘t Gooi in Bussum. Nu behandelt Loek Habbema zijn patiënten bij Lipology Clinic, waar hij ook Medisch Adviseur is.
Christiaan Bakker is een ervaren dermatoloog met een specialisatie in lipoedeem en lymfoedeem. Hij behandelt patiënten bij Lipology Clinic en is daarnaast werkzaam bij het Expertisecentrum Lymfovasculaire Geneeskunde (ECL) in Drachten.
Drs. Iteke van Seventer is liposuctiearts bij Lipology Clinic met ervaring in dermatologie en maatschappelijke en preventieve gezondheid. Ze volgt een gespecialiseerde opleiding in tumescente liposuctie en werkt nauw samen met het landelijke expertisecentrum voor lipoedeem
Erkende expertise
Wij werken samen met het ECL in ziekenhuis Nij Smellinghe, het enige door VWS erkende expertisecentrum voor lymf- en lipoedeem in Nederland.
Het ECL is het nationale expertisecentrum voor lymf- en lipoedeem, onderdeel van ziekenhuis Nij Smellinghe en aangesloten bij het European Reference Network (ERN). Patiënten uit heel Nederland komen hier voor gespecialiseerde zorg.
Onze BIG-geregistreerde artsen, onder wie dermatologen, zijn specifiek geschoold in de behandeling van lipoedeem. Eén van hen is ook werkzaam bij het ECL Drachten, wat de samenwerking direct verbindt.
Onze behandeling volgt de landelijke medische richtlijn lipoedeem (NVDV, 2014). Zo weet je zeker dat je zorg aansluit op de nieuwste wetenschappelijke inzichten en medische standaarden.
Wat is lipoedeem?
Lipoedeem is een aandoening waarbij er plaatselijk vetophopingen ontstaan. Dit vet is vaak pijnlijk en verdwijnt niet of nauwelijks door afvallen. Het lichaam raakt hierdoor uit verhouding met kenmerkend een slank bovenlijf en dikke ledematen; ook wel het ‘two body syndrome’ genoemd.
Lipoedeem komt vooral voor op heupen (zadeltassen), bovenbenen (dijen), onderbenen, aan de binnenkant van de knieën en op de armen. Soms zit het afwijkende vet ook op andere plaatsen, zoals de onderbuik.
Lees hier meer over verschillende types lipoedeem.
Onder andere deze kenmerken en klachten kunnen erop wijzen dat je lipoedeem hebt:
Dikke benen kunnen ook andere oorzaken hebben.
Lees hier meer over de kenmerken van lipoedeem en de verschillen met andere aandoeningen waarbij de benen dik kunnen worden.
Het onderscheid tussen ‘normaal’ algemeen overgewicht (obesitas) en lipoedeem is soms lastig. Bij obesitas worden de benen namelijk ook dik en er bestaat nog geen laboratoriumtest om aan te tonen of vet ‘echt’ lipoedeem vet is.
Er wordt gedacht dat van alle vrouwen met toegenomen onderhuids vet op de benen/armen 60% wordt veroorzaakt door obesitas, 20% door lipoedeem en de overige 20% door een combinatie van beide.
Vaak is het dus ook een mengbeeld.
Bij lymfoedeem hoopt zich weefselvocht op in het onderhuidse weefsel. Het meest kenmerkende verschijnsel van lymfoedeem is zwelling van het ledemaat (inclusief hand of voet) met daarbij vaak een zwaar, vermoeid of strak gevoel. In het beginstadium kun je nog putjes drukken in het vocht (pitting oedeem) in een later stadium niet meer.
De asymmetrie, de mogelijkheid er putjes in te drukken en het meedoen van de voeten/handen zijn duidelijke verschillen met lipoedeem.
Meestal ontstaat lipoedeem rond de puberteit. Maar het kan ook op latere leeftijd beginnen, bijvoorbeeld na een zwangerschap of zelfs pas rond de menopauze. Interessant is dat als die vrouwen dan terugblikken, hun lipoedeem vaak toch al eerder blijkt te zijn begonnen. Klachten kunnen namelijk heel geleidelijk aan toe nemen, waarbij er gewenning optreedt.
Lees hier meer over het beloop en de ernst van de klachten.
De oorzaak van lipoedeem is nog onbekend. Wel vermoeden we dat er sprake is van een genetische aanleg, die pas gedurende het leven zichtbaar wordt. Vaak zie je dus ook andere vrouwen in de familie met dezelfde lichaamsbouw en klachten.
Aangezien klachten vaak beginnen en/of verergeren tijdens hormonale schommelingen (puberteit, zwangerschap, menopauze) spelen hormonen waarschijnlijk ook een rol.
De oorzaak van lipoedeem is nog onbekend. Wel vermoeden we dat er sprake is van een genetische aanleg, die pas gedurende het leven zichtbaar wordt. Vaak zie je dus ook andere vrouwen in de familie met dezelfde lichaamsbouw en klachten.
Lipoedeem vet reageert niet of nauwelijks op afvallen. Heel frustrerend voor patiënten! Toch kan de juiste voeding de klachten wel verbeteren.
Bij lipoedeem gelden de volgende voedingsadviezen:
Als je moeite hebt om op basis van deze adviezen een voedingsplan samen te stellen, dan is het zinvol om eens met een diëtiste te praten. Bij voorkeur een diëtiste die kennis heeft over lipoedeem.
Meer over voeding bij lipoedeem
Er zijn vooral indirecte aanwijzingen dat hormonen een rol spelen bij lipoedeem. Zo weten we dat lipoedeem alléén bij vrouwen voorkomt, dat het meestal ontstaat tijdens periodes van hormonale veranderingen (zoals puberteit, zwangerschappen en/of menopauze) en dat lipoedeem verergert bij algehele gewichtstoename.
Het is dus waarschijnlijk dat in ieder geval geslachtshormonen een rol spelen bij lipoedeem. Maar ook hormonen die een bekende rol spelen bij obesitas, zoals schildklierhormonen, groeihormonen, stresshormonen en honger-/verzadigingshormonen kunnen een rol spelen bij lipoedeem.
Over het algemeen neemt de ernst van lipoedeem gedurende het leven toe. Hoe het zich bij een individuele patiënt ontwikkelt is echter niet te voorspellen. Zo kan lipoedeem het hele leven mild blijven maar ook ineens snel toenemen. Vaak rondom hormonale veranderingen of algehele gewichtstoename.
Ook de ernst van de ervaren klachten verschilt enorm tussen patiënten. Zo kan iemand met veel lipoedeem vet soms minder (pijn)klachten voelen dan iemand met weinig lipoedeem vet.
Het enige wat je zelf kunt doen om verergering te voorkomen is je goed houden aan de leefstijladviezen.
Om de communicatie makkelijker te maken wordt het algemene beloop van lipoedeem onderverdeeld in 3 stadia:
Deze ‘algemene stadia’ zeggen echter niets over de het individuele beloop en de ervaren hevigheid van de (pijn)klachten! Lees hier meer over het beloop en de ernst van lipoedeem.
Lipoedeem komt nagenoeg alleen bij vrouwen voor. In de literatuur zijn maar enkele casus van mannen met lipoedeem beschreven. Er wordt mede daardoor gedacht dat een van de oorzaken van lipoedeem waarschijnlijk hormonaal beïnvloed wordt.
Bertlich M, et al. Lipedema in a male patient: report of a rare case – management and review of the literature. GMS Interdiscip Plast Reconstr Surg DGPW. 2021 Sep 22;10:Doc11.
Lipoedeem is echt iets anders dan algemeen overgewicht (adipositas of obesitas). Er zijn ook een heleboel slanke vrouwen met lipoedeem. Zelfs bij forse vetophopingen op benen en/of armen, kan de romp mager zijn (two-body syndrome).
Gewichtsproblematiek en zelfs eetstoornissen komen regelmatig voor bij lipoedeem patiënten. Zeer waarschijnlijk, omdat afvallen of diëten weinig tot geen effect heeft op het lipoedeem vet. Het is heel belangrijk hier oog voor te hebben! Vooral meisjes in de puberteit zijn hier vatbaar voor.
Hoe verloopt de behandeling?
De behandeling van lipoedeem heeft meerdere onderdelen.
Chirurgische behandeling (liposuctie)
De enige manier om lipoedeem vet te verwijderen is tumescente liposuctie. Lipology Clinic is als expertise kliniek gespecialiseerd in deze geavanceerde behandeling.
Conservatieve behandeling
De niet chirurgische behandelingen en adviezen worden gezamenlijk de conservatieve behandeling van lipoedeem genoemd. Denk hierbij aan bewegingsprogramma’s, voedingsplannen, compressietherapie, oedeemtherapie, krachtopbouwende behandelingen, psychologische begeleiding en ondersteuning bij een gezonde leefstijl en het terugwinnen van controle (zelfmanagement).
Dingen die je zelf kunt doen om klachten te verminderen en verergering te voorkomen zijn onderdeel van de conservatieve behandeling van lipoedeem. De richtlijn lipoedeem geeft de volgende adviezen:
Tumescente liposuctie is een bewezen effectieve behandeling voor lipoedeem. Deze geavanceerde ‘lymfe-sparende’ methode verbetert de storende vetophopingen, de (over)gevoeligheid, de pijnklachten en daarmee de algehele kwaliteit van leven. Ook voorkomt het dat lipoedeem op de behandelde gebieden verergert (1).
Let op: andere (traditionele) liposuctie methoden kunnen de klachten juist verergeren! Laat je dus goed informeren!
1. Sandhofer M, Hanke CW, Habbema L. […] Halk AB. Prevention of Progression of Lipedema With Liposuction Using Tumescent Local Anesthesia: Results of an International Consensus Conference. Dermatol Surg. 2020 Feb;46(2):220-228.
Tumescente liposuctie is een geavanceerde techniek, die geheel onder plaatselijke verdoving wordt uitgevoerd. Er wordt hierbij heel veel vloeistof met verdoving in het te behandelen gebied ingespoten, waardoor het vetweefsel stevig wordt en het vet als het ware verweekt. Hierdoor kan het vet veiliger, makkelijker, mooier en met minder weefselschade (lymfe-sparend) worden verwijderd. Om de behandeling nog meer te verfijnen gebruiken we bij Lipology Clinic dunne trillende (vibrerende) zuigbuisjes (canules).
Om liposuctie veilig (lymfe-sparend) uit te voeren moet de behandeling voldoen aan een aantal strikte voorwaarden1. Dit wordt alleen uitgevoerd in enkele gespecialiseerde centra, zoals Lipology Clinic.
Dit zijn vragen die je zelf aan de arts kunt stellen om te achterhalen of je echt met de juiste techniek te maken hebt:
Bij lipoedeem is het ook belangrijk dat er in het behandelgebied zo veel mogelijk vet wordt weggehaald. Alleen hiermee voorkom je dat de klachten weer terugkomen.
Omdat de klachten bij de meeste patiënten steeds erger worden en het effect van een tumescente liposuctie blijvend is, heeft het de voorkeur om liposuctie in een vroeg stadium uit te laten voeren.
Tumescente liposuctie geeft vaak veel bewegingsvrijheid terug, waardoor je meer controle en tevredenheid voelt over je lichaam. Ook past kleding weer beter. Dit alles vergroot de kwaliteit van leven.
Pijnstilling en medicatie
Medicijnen hebben geen effect tegen lipoedeem. Gebruik van plastabletten kan zelfs extra risico’s opleveren.
Er is nog geen duidelijkheid over de precieze oorzaak van de pijn bij lipoedeem. Wel weten we steeds meer over afwijkingen in het lipoedeem vet, die mogelijk ook de pijn kunnen verklaren, zoals: afwijkingen in lymfe- en kleine bloedvaatjes, toegenomen ontstekingscellen, toename van vetcellen in grootte en aantal, verharding van het weefsel (fibrose), zuurstoftekort (hypoxie) en verhoogde gevoeligheid van zenuwen.
Ook lijkt de pijnbeleving toegenomen bij lipoedeem (allodynie). Hoe dit komt is niet duidelijk.
Tot slot kan er ook nog indirect pijn ontstaan door lipoedeem. Denk hierbij aan knie- en voetklachten, door het toegenomen gewicht op de gewrichten.
Behandeling van de pijn is een belangrijk doel van de gehele behandeling van het lipoedeem. Dingen die je zelf kan doen zijn vooral het volgen van een gezonde leefstijl met voldoende beweging en gezonde voeding. Bij sommigen geeft het dragen van compressie kleding verlichting.
Tumescente liposuctie onder plaatselijke verdoving heeft in ieder geval bewezen langdurig effect op de pijnklachten bij lipoedeem1. Dit is ook onze ervaring. De meeste patiënten geven na de behandeling aan dat de pijnklachten in het behandelde gebied heel erg afgenomen zijn, waardoor bewegen en het dragen van kleding weer veel makkelijker is geworden.
* Sandhofer M, Hanke CW, Habbema L. […] Halk AB. Prevention of Progression of Lipedema With Liposuction Using Tumescent Local Anesthesia: Results of an International Consensus Conference. Dermatol Surg. 2020 Feb;46(2):220-228.
Een oorzakelijke rol van deze hormonen bij lipoedeem is nog nooit wetenschappelijk aangetoond. Er zijn daarom ook geen adviezen over het al dan niet starten van bijvoorbeeld de anticonceptiepil of hormoonspiraal bij lipoedeem. Het is wel aan te raden om bij het starten van hormonen goed op te letten of er niet plotseling verergering van het lipoedeem optreedt. Houd je verder vooral ook tijdens hormonale veranderingen (zoals zwangerschappen en menopauze) heel goed aan de leefstijladviezen, om verergering van lipoedeem zo veel mogelijk te voorkomen.
Zo’n 27% tot 36% van de vrouwen met lipoedeem heeft een traag werkende schildklier! Symptomen hiervan zijn o.a. gewichtstoename, vermoeidheid en moeite met koude omgevingen. Deze klachten lijken dus ook op de klachten bij lipoedeem!
Het advies is dan ook om dit laagdrempelig te onderzoeken als er lipoedeem wordt geconstateerd.
Herbst KL, et al. Standard of care for lipedema in the United States. Phlebology. 2021 Dec;36(10):779-796.
Een verhoogd stressniveau (cortisol en adrenaline) kan tot eetbuien leiden en bijdragen aan overgewicht en langdurige ontstekingsreacties., wat beide gelinkt is aan lipoedeem.
Het nemen van voldoende rust, voldoende slaap maar zeker ook voldoende beweging is daarom ook bij lipoedeem heel belangrijk.
Nee. Lipoedeem zélf geeft geen groter risico op hartklachten. Sterker nog: een peervormige vetverdeling zou juist beschermen tegen hart en vaatziekten.
Algemeen overgewicht (obesitas) verhoogt dit risico wel. Aangezien een groot percentage van de lipoedeem patiënten ook algemeen overgewicht ontwikkelt, is volgen van de leefregels heel belangrijk.
Een recente wetenschappelijke studie liet zien dat een hoge bloeddruk bij lipoedeem patiënten vaker voorkomt dan in de gemiddelde bevolking.
De exacte relatie is echter niet helemaal duidelijk. Het lijkt erop dat er een verband is met de gelijktijdige aanwezigheid van algeheel overgewicht, wat in verder gevorderde stadia van lipoedeem ook vaker voorkomt.
Het is daarom belangrijk om altijd te kijken naar je bloeddruk, vooral als je last hebt van algeheel overgewicht.
Wat kost de behandeling?
Bekijk hieronder de kosten:
Klaar voor de volgende stap?
Tijdens een intake bij Lipology Clinic beoordelen we zorgvuldig jouw situatie. We beantwoorden je vragen en bespreken wat onze liposuctiebehandeling voor jou kan betekenen, zoals het verminderen van klachten en het verbeteren van de lichaamsverhoudingen. Daarnaast bespreken we wat je zelf kunt doen en kijken we of aanvullend niet-chirurgische behandelingen te adviseren zijn. Plan gerust een vrijblijvend consult.
Ben je nog niet uitgelezen over Lipoedeem?
Laat jouw e-mailadres achter en download direct daarna de brochure over lipoedeem. Hierin vind je onder andere alles over de behandeling, de resultaten en de kosten.
Deze pagina is beoordeeld op medische juistheid door Drs. Halk, arts bij Lipology Clinic.
De inhoud wordt regelmatig geactualiseerd volgens de laatste medische inzichten.
Veel vrouwen herkennen zware of pijnlijke benen, maar weten niet of het lipoedeem is. Met deze korte zelftest (2 minuten) ontdek je vrijblijvend of jouw klachten overeenkomen met lipoedeem. De test is opgesteld door onze specialisten.
100% anoniem · Geen gegevens nodig · Resultaat in 2 minuten